8 Hội Chứng Tâm Lý Phổ Biến Thường Gặp Ở Xã Hội Hiện Nay

Nguyệt Hoàng
21 tháng 06 2022

Hội chứng tâm lý là khái niệm dùng để chỉ các vấn đề sức khỏe tâm thần (mental health) của con người. Mặc dù nhiều người cũng dùng những thuật ngữ khác như “bệnh tâm lý” hay “bệnh tâm thần” nhưng không phải tất cả các hội chứng tâm lý đều là bệnh. Đó là những rối loạn về cảm xúc, hành vi, nhận thức gây ra bởi sự rối loạn hoạt động chức năng của não bộ. Nhiều người thường nhầm lẫn hội chứng tâm lý với tính cách con người hoặc có những định kiến kỳ thị với “bệnh tâm thần” dẫn đến việc không tìm đến những biện pháp điều trị hữu hiệu và gây hậu quả đáng tiếc.

Trên thực tế, những rối loạn tâm lý hay tâm thần là vấn đề phổ biến mà bất kỳ ai cũng có thể mắc phải. Theo thống kê của Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia thì tỉ lệ người Việt Nam có khả năng bị rối loạn tâm thần một lần trong đời là 15-20% dân số. Trong đó, bệnh trầm cảm chiếm 6%, các rối loạn lo âu chiếm hơn 10%, tâm thần phân liệt hay rối loạn cảm xúc lưỡng cực đều chiếm khoảng 1% dân số… Còn các hành vi nghiện rượu, ma túy, nghiện game… có xu hướng ngày càng gia tăng trong xã hội.

Một số hội chứng tâm lý phổ biến mà chúng ta thường gặp

 

Trầm cảm (Depression)

Trầm cảm là một rối loạn khí sắc khiến người bệnh luôn trầm uất, bi quan, tự ti, mất hứng thú và niềm tin vào cuộc sống. Họ bị vây hãm trong các suy nghĩ tiêu cực mà nếu kéo dài có thể dẫn đến ý định hoặc hành vi tự sát để được giải thoát.

bệnh trầm cảm

Rối loạn cảm xúc lưỡng cực (Bipolar Affective Disoder)

Tình trạng các trạng thái cảm xúc thay đổi bất thường, các cơn trầm cảm và hưng cảm xen kẽ nhau. Người bệnh có thể phấn khích quá mức hoặc trầm uất quá mức mà không thể kiểm soát. Một cơn hưng cảm có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần với các biểu hiện như cảm xúc hưng phấn, tư duy hưng phấn, hoạt động hưng phấn. Đôi khi bệnh nhân trở nên hung dữ, thích đập phá, châm chọc gây bất hòa, đánh người, hoặc thân mật với người khác thái quá, khiêu dâm, loạn dục…

Rối loạn lo âu xã hội (Social Anxiety Disoder)

Đây là tình trạng lo âu và sợ hãi quá mức đối với việc giao tiếp xã hội hoặc sợ bị mất mặt, xấu hổ trong các tình huống hàng ngày. Người mắc hội chứng này thường tìm mọi cách để tránh tương tác, tiếp xúc với bất kỳ ai. Nếu bị bắt buộc phải giao tiếp, họ thường dễ bị bối rối, kích động, lo âu, thậm chí là hoảng loạn.

Người bệnh luôn bị ám ảnh bởi việc bị người khác nhìn thấy, phê bình, chê cười và luôn lo sợ mình sẽ rơi vào tình huống nào đó xấu hổ, mất mặt. Dấu hiệu nhận biết rối loạn lo âu thông qua thể chất là hồi hộp, khó thở, tim đập nhanh, đổ mồ hôi, đỏ mặt, buồn nôn, đau dạ dày, run rẩy, tránh giao tiếp bằng mắt… Khi nói chuyện, họ thường bị giảm khả năng diễn đạt và khó bình tĩnh để tập trung suy nghĩ.

Rối loạn ám ảnh sợ chuyên biệt (Specific phobias disorder)

Rối loạn ám sợ là phản ứng ám ảnh của tâm lý và cơ thể do một đối tượng hay hoàn cảnh gây sợ gây ra. Đối tượng gây sợ có thể là một con vật cụ thể như rắn, nhện, côn trùng,… hoặc là một hoàn cảnh xã hội như khi phải nói chuyện trước đám đông, khi trong thang máy, khi đi trên máy bay hoặc trong xe bus,… Rối loạn ám sợ làm cho bệnh nhân sợ hãi và tránh những công việc có thể gây ra phản ứng sợ hãi, dẫn tới hậu quả làm giảm hiệu suất trong công việc và các mối quan hệ xã hội. Có khoảng 3-5% dân số thế giới có vấn đề về rối loạn ám sợ.

Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (Obsessive Compulsive Diorder – OCD)

Rối loạn ám ảnh cưỡng chế là một rối loạn tâm lý có tính mãn tính, người bệnh luôn bị lo lắng đến mức ám ảnh bởi một yếu tố nào đó và phải thực hiện các hành vi mang tính ép buộc để giảm bớt căng thẳng. Ví dụ có người rửa tay liên tục vì sợ bẩn, có người tránh mọi nhà cao tầng vì sợ độ cao, có người không ngừng sắp xếp đồ đạc vì ám ảnh với sự ngăn nắp đến mức hoàn hảo…

rối loạn ám ảnh cưỡng chế

Rối loạn ăn uống (Eating disorder)

Tình trạng một người có thói quen ăn uống bất thường do ám ảnh và nhận thức sai lầm về vóc dáng, cân nặng của cơ thể. Người bệnh ép buộc mình ăn uống nhiều quá mức hoặc từ chối ăn không căn cứ theo nhu cầu tự nhiên của cơ thể, dẫn đến gây hại cho thể chất và tinh thần. Các hình thức phổ biến của rối loạn ăn uống là chứng chán ăn tâm thần, chứng háu ăn tâm thần, ăn uống vô độ. 

Rối loạn căng thẳng sau sang chấn (Posttraumatic stress disorder – PTSD): Là một dạng rối loạn tâm lý phát sinh sau một sự kiện lớn gây tổn thương tâm lý nghiêm trọng và vẫn tiếp diễn lâu dài dù sự kiện gây sang chấn đã kết thúc. Bất kỳ điều gì khiến cho người bệnh nghĩ về sự kiện đó đều làm cho họ mất bình tĩnh, hoảng loạn, mất kiểm soát. Sự kiện đó có thể là chiến tranh, hỏa hoạn, thiên tai, tai nạn, tra tấn, lạm dụng…

Rối loạn tâm thần do rượu, ma túy

Đây là hậu quả của việc một người lạm dụng rượu, bia, ma túy hay các chất gây nghiện khác. Dưới sự ảnh hưởng của các chất này, họ thường không kiểm soát được suy nghĩ và hành vi của mình, dẫn đến dễ gây nguy hại cho cộng đồng và xã hội. Người nghiện lâu dài có nguy cơ tăng xu hướng bạo lực cũng như dễ mắc thêm các rối loạn tâm thần khác hoang tưởng, tâm thần phân liệt…

Rối loạn lo âu (Anxiety Disoder)

Là trạng thái sợ hãi, lo lắng bất thường và quá mức liên quan đến cơ chế phản ứng của cơ thể trước một mối nguy hiểm, dù có thật hay do tưởng tượng ra. Bệnh nhân luôn cảm thấy lo sợ như: sợ hết tiền, sợ mình hoặc người thân sắp bị bệnh, bị tai nạn hay gặp chuyện không may. Ngoài ra bệnh nhân thường có cảm giác căng thẳng, bồn chồn, bất an, run, nhức đầu, dễ mệt mỏi, khó tập trung chú ý, khó ngủ,…

Tỷ lệ mắc bệnh này ở nữ giới cao hơn nam giới gấp 2 lần. Thường chỉ có 1/3 trường hợp đi gặp bác sĩ tâm thần, số còn lại điều trị ở các bác sĩ đa khoa, tim mạch,…

rối loạn lo âu

Kết luận

Có đến hơn 300 loại hội chứng tâm lý, rối loạn tâm thần đã được ghi nhận trên thế giới. Đó đều là những rối loạn liên quan đến cảm xúc, nhận thức, suy nghĩ, hành vi của con người và gây ra rất nhiều tác hại đến sức khỏe thể chất cũng như tinh thần của bản thân người bệnh cũng như những người xung quanh.

Các liệu pháp điều trị của những hội chứng này đều có điểm chung là dùng thuốc và điều trị tâm lý. Tuy nhiên, quá trình điều trị luôn luôn cần thời gian và sự kiên nhẫn, hợp tác từ phía người bệnh cùng gia đình thì mới đạt được kết quả tích cực. Mọi người cũng cần trang bị cho mình những kiến thức cần thiết để giúp đỡ bản thân và mọi người xung quanh phòng tránh, ứng phó được với những rối loạn tâm lý có thể xảy ra trong cuộc sống.

Về tác giả

author
Nguyệt Hoàng

Nguyệt hiện là Thạc Sĩ ngành tâm lý tại trường Khoa Học Xã Hội & Nhân Văn. Nguyệt đã thực hiện rất nhiều nghiên cứu cũng như tìm hiểu sâu về các bệnh tâm lý, tâm lý hành vi,...

Bài viết liên quan

28 tháng 06, 2022
Déjà Vu – Cảm Giác Đã Từng Trải Qua Có Phải Là Ký Ức Tiền Kiếp
19 tháng 06, 2022
Lithromantic – Những Người Chỉ Thích Yêu Đơn Phương
Bệnh tâm lý phổ biến
tc

Trầm cảm

rlla

Rối loạn lo âu

aacc

Ám ảnh cưỡng chế

sctl

Sang chấn tâm lý

Đăng kí để nhận thông báo về những bài viết mới nhất

Đặt lịch khám, tư vấn tâm lý

Đăng ký thành công

Bạn đã đăng kí đặt lịch khám / tư vấn thành công.

Bacsitamly sẽ hỗ trợ bạn đặt lịch sớm nhất có thể

ĐỒNG Ý