Hội Chứng Sợ Bẩn – Dấu Hiệu Rõ Ràng Nhất Của Rối Loạn Lo Âu

Nguyệt Hoàng
19 tháng 06 2022

Giữ sạch sẽ là một thói quen tốt của con người. Nhưng nếu bạn sợ bẩn đến mức không muốn tiếp xúc với ai hay đồ vật gì và tắm rửa nhiều lần mỗi ngày vì luôn cảm thấy không sạch sẽ thì có khả năng bạn đang mắc phải hội chứng Germaphobe – hội chứng sợ bẩn.

Germaphobe là gì?

Germaphobe dịch ra tiếng Việt là hội chứng sợ bẩn, hay bệnh khiết phích, ám ảnh sạch sẽ. Đây là thuật ngữ mô tả về hội chứng sợ nhiễm bẩn, sợ vi khuẩn hoặc vi trùng. Thuật ngữ này được đặt ra bởi William A. Hammond vào năm 1879 khi ông mô tả một trường hợp rửa tay liên tục vì rối loạn ám ảnh cưỡng chế.

Hội chứng sợ bẩn là một trong những triệu chứng đặc trưng của bệnh Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (Obsessive-Compulsive Disorder). Đây là một rối loạn tâm lý có tính mãn tính, người bệnh luôn bị lo lắng đến mức ám ảnh bởi một yếu tố nào đó và phải thực hiện các hành vi mang tính ép buộc để giảm bớt căng thẳng.

Ví dụ có người rửa tay liên tục vì sợ bẩn, có người tránh mọi nhà cao tầng vì sợ độ cao, có người không ngừng sắp xếp đồ đạc vì ám ảnh với sự ngăn nắp đến mức hoàn hảo… Theo Viện Sức khỏe Tâm thần Hoa Kỳ (NIMH), căn bệnh này ảnh hưởng đến hơn 2% dân số, phổ biến hơn cả bệnh tâm thần phân liệt, rối loạn lưỡng cực, rối loạn hoảng sợ. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xếp bệnh này vào nhóm 10 bệnh lý gây ra tàn phế nặng nề nhất trên toàn cầu. Trong các loại ám ảnh cưỡng chế, sợ bẩn là hội chứng phổ biến nhất, chiếm 0,3 – 0,5% dân số.

hội chứng sợ bẩn

Biểu hiện đặc trưng của hội chứng sợ bẩn

Bạn có thể nhận biết bản thân hoặc người thân xung quanh có bị ám ảnh sợ bẩn không thông qua một số dấu hiệu sau đây:

  • Rửa tay, tắm gội nhiều và liên tục đến mức bất thường, tắm rửa rất kỹ lưỡng
  • Cảm thấy vi trùng ở khắp mọi nơi xung quanh mình nên hạn chế chạm vào mọi thứ
  • Sợ tiếp xúc thân thể với người khác vì cảm thấy họ không sạch sẽ
  • Từ chối chia sẻ các đồ vật cá nhân 
  • Không cho người khác bước vào không gian an toàn và sạch sẽ của bản thân
  • Thường xuyên lau chùi, làm sạch vật dụng và môi trường xung quanh
  • Lạm dụng chất khử trùng trên cả cơ thể và đồ đạc
  • Có thể xuất hiện cơn hoảng loạn khi phải tiếp xúc với chất bẩn, các triệu chứng kèm theo bao gồm: nhịp tim nhanh, đau ngực, khó thở, đổ mồ hôi, mất kiểm soát, tê hoặc ngứa ở tay chân… 

Nhìn chung, người bị ám ảnh sợ bẩn luôn tìm cách tránh né mọi nguồn nhiễm bẩn tiềm tàng và liên tục thực hiện các hành động tẩy rửa để giảm cảm giác lo lắng bị nhiễm bẩn trên cơ thể. Các hoạt động tẩy rửa gần như chiếm hầu hết thời gian trong ngày của họ và họ có thể bị kích ứng da, viêm loét da do tẩy rửa quá mức.

Những loại ám ảnh sợ bẩn thường gặp

  • Sợ bụi bẩn và vi trùng: là việc lo lắng quá mức về việc mình sẽ bị lây các loại vi khuẩn, vi trùng gây bệnh nếu chạm vào các đồ vật mang tính công cộng, nhiều người chạm vào như tay nắm cửa, tiền mặt, các đồ vật trong nhà vệ sinh
  • Sợ các chất gây ô nhiễm môi trường (chất bức xạ, thuốc trừ sâu, chất thải độc hại…): là việc luôn lo sợ Hầu hết tất cả mọi người chúng ta đều chấp nhận sống trong một thế giới luôn đầy rẫy những rủi ro nguy hiểm, nhưng với người mắc chứng sợ bẩn thì không, dù cho điều đó hợp lý đến mức nào đi chăng nữa thì họ vẫn đưa ra những nghi ngờ và đòi hỏi cao độ gắn chặt vào những chất nói trên. Đơn giản vì trong suy nghĩ của họ, chúng sẽ gây bệnh và dẫn đến tử vong.
  • Sợ các chất thải cơ thể, chất bài tiết (phân, máu, tinh dịch, nước bọt,…): luôn lo sợ về nguy cơ mắc vi khuẩn E. coli từ phân, nhiễm HIV từ máu, hoặc vô tình bị dính phải tinh dịch của ai đó (qua việc bơi chung chẳng hạn). Dù chỉ là một vệt nước xốt cà chua hay một vệt màu đỏ nơi công cộng cũng khiến họ sợ đó là máu nhiễm HIV và nhất định tránh xa hoặc lau thật sạch cho yên tâm.
  • Sợ các chất dính, chất nhờn (hình dán, keo, bơ, dầu ăn,…).
  • Sợ các con vật, hoặc côn trùng: cảm giác các loài động vật không sạch sẽ, ví dụ như sợ hành động liếm láp của loài chó.

hội chứng sợ bẩn - germaphobe

Nguyên nhân gây ra hội chứng Germaphobe

Nguyên nhân mắc chứng sợ bẩn ở mỗi người là khác nhau. Theo các nhà khoa học, hội chứng sợ bẩn nói riêng và bệnh rối loạn ám ảnh cưỡng chế nói chung có thể xuất phát từ những nguyên nhân phổ biến sau:

  • Yếu tố di truyền: Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng những người có họ hàng gần mắc chứng OCD thì có nguy cư mắc bệnh cao hơn so với người khác; nhưng cụ thể loại gen mang bệnh thì vẫn chưa được xác định.
  • Chất dẫn truyền thần kinh: Một số nhà khoa học đã tìm thấy sự liên quan giữa mức độ sản xuất chất serotonin trong não bộ với hội chứng này.
  • Chấn thương tâm lý: Những người từng bị lạm dụng hay bị chấn thương tâm lý từ nhỏ có nguy cơ hình thành hội chứng sợ bẩn cao hơn so với những người không bị.
  • Môi trường sống: nếu môi trường sống hàng ngày của một người có nhiều thói quen liên quan đến vệ sinh như hay sử dụng chất khử trùng, khử khuẩn, nguy cơ mắc bệnh dịch cao thì họ cũng có thể phát triển hội chứng sợ bẩn.

phương pháp điều trị hội chứng sợ bẩn

Phương pháp điều trị hội chứng sợ bẩn

Cũng như nhiều rối loạn lo âu khác, hội chứng sợ bẩn là một loại rối loạn tâm lý. Do đó, biện pháp điều trị chủ yếu cho hội chứng này cũng là sử dụng thuốc kết hợp với liệu pháp nhận thức hành vi.

  • Để điều trị các rối loạn tâm lý, các bác sĩ thường sử dụng các loại thuốc chống trầm cảm SSRI. Tuy nhiên, người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ lộ trình và liều lượng thuốc do bác sĩ chỉ định để đạt được hiệu quả điều trị tốt nhất và tránh các tác dụng phụ.
  • Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) có tác dụng giúp người bệnh luyện tập dần dần để đối mặt với những nỗi sợ hãi của mình, cả trong tưởng tượng hay trong đời sống thực. Trong quá trình đó, họ đồng thời được hướng dẫn các kỹ thuật thở và thư giãn để vượt qua trạng thái căng thẳng, lo lắng.

Germaphobe là một hội chứng phổ biến ở Việt Nam và trên toàn thế giới. Bất kỳ ai xung quanh bạn cũng có thể mắc phải hội chứng này. Ở mức độ nặng, hội chứng này gây cho người bệnh rất nhiều cản trở trong công việc và cuộc sống. Thậm chí, việc thực hiện hành vi rửa tay, tắm hay khử trùng quá nhiều lần mỗi ngày còn gây nguy hại đến sức khỏe thể chất và tinh thần của người bệnh. Do đó, hội chứng này cần được phát hiện sớm để chẩn đoán và điều trị kịp thời, giúp người bệnh duy trì cuộc sống tốt đẹp và khỏe mạnh.

Về tác giả

author
Nguyệt Hoàng

Nguyệt hiện là Thạc Sĩ ngành tâm lý tại trường Khoa Học Xã Hội & Nhân Văn. Nguyệt đã thực hiện rất nhiều nghiên cứu cũng như tìm hiểu sâu về các bệnh tâm lý, tâm lý hành vi,...

Bài viết liên quan

28 tháng 06, 2022
Déjà Vu – Cảm Giác Đã Từng Trải Qua Có Phải Là Ký Ức Tiền Kiếp
21 tháng 06, 2022
8 Hội Chứng Tâm Lý Phổ Biến Thường Gặp Ở Xã Hội Hiện Nay
Bệnh tâm lý phổ biến
tc

Trầm cảm

rlla

Rối loạn lo âu

aacc

Ám ảnh cưỡng chế

sctl

Sang chấn tâm lý

Đăng kí để nhận thông báo về những bài viết mới nhất

Đặt lịch khám, tư vấn tâm lý

Đăng ký thành công

Bạn đã đăng kí đặt lịch khám / tư vấn thành công.

Bacsitamly sẽ hỗ trợ bạn đặt lịch sớm nhất có thể

ĐỒNG Ý