Bạo Lực Học Đường – Vấn Nạn Nhức Nhối Trong Xã Hội Hiện Nay

Nguyệt Hoàng
23 tháng 06 2022

Bạo lực học đường từ nhiều năm nay đã là vấn nạn nhức nhối trong xã hội. Trên công cụ tìm kiếm Google, chỉ cần gõ cụm từ “học sinh đánh nhau” là ngay lập tức đã xuất hiện đến 195 triệu kết quả chỉ trong vòng hơn 0,4 giây với đầy đủ thông tin, hình ảnh, video clip về các hành vi ẩu đả của các em học sinh đủ mọi lứa tuổi. Đó là chưa kể đến nhiều vụ giáo viên có hành vi bạo hành đối với học trò của mình. Vậy đâu là nguyên nhân của vấn nạn này, và những học sinh đang là nạn nhân của bạo lực học đường nên làm gì để bảo vệ bản thân?

Thực trạng về bạo lực học đường

Bạo lực học đường là khái niệm được sử dụng để diễn tả các hành vi thô bạo, xúc phạm, tấn công người khác gây ra những tổn thương về thể xác và tinh thần diễn ra trong môi trường học đường. Các hành vi này được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau:

  • Bạo lực về thể chất: Đánh đập, xô đẩy, trấn lột, tấn công bằng vũ khí, ném đồ vật vào người nạn nhân…
  • Bạo lực bằng lời nói: Bôi nhọ, xúc phạm, sỉ nhục, miệt thị, đe dọa… người khác
  • Bạo lực xã hội: Phân biệt đối xử, nói xấu, cô lập, tẩy chay hoặc bêu rếu trên mạng xã hội
  • Bạo lực điện tử: Tấn công mang tính khủng bố tinh thần vào các phương tiện điện tử thông qua tin nhắn, cuộc gọi…
  • Bạo lực tình dục: Quấy rối tình dục bằng lời nói hoặc hành động

Các hành vi bạo lực học đường có thể xảy ra giữa các học sinh với nhau hoặc do một số thầy cô giáo gây ra cho học trò của mình, hoặc bạo lực gián tiếp thông qua các hình phạt trái đạo đức mà nhà trường áp dụng. Những hành vi này gây tổn hại hết sức nghiêm trọng đến thể chất và tinh thần của nạn nhân, dẫn đến các hội chứng sang chấn hoặc ám ảnh tâm lý trong thời gian dài.

Khi đó, trường học không còn là môi trường an toàn và tốt đẹp để thu nạp kiến thức, kết giao bạn bè mà lại trở thành nơi đáng sợ nhất khiến nạn nhân không còn muốn đặt chân đến. Nhiều em phải nghỉ học để điều trị, chuyển trường để tìm kiếm một môi trường học tập an toàn hơn. Thậm chí, nhiều trường hợp tổn thương lớn đến mức có thể khiến một hoặc nhiều người mất đi sinh mạng. Nhiều nạn nhân của bạo lực học đường đã nghĩ đến cái chết, hoặc đã thực hiện hành vi tự tử vì không chịu đựng nổi các hành vi tấn công.

bạo lực học đường

Bạo lực học đường không phải là vấn đề của riêng một quốc gia nào mà là vấn nạn xảy ra trên toàn thế giới. Tổ chức Y tế Thế giới WHO ước tính mỗi ngày có khoảng 565 trẻ em hoặc thanh thiếu niên tự sát vì không chịu nổi cảnh bị bạo hành này. Báo cáo của cơ quan phòng chống tội phạm Liên hợp quốc cho biết mỗi năm trên thế giới có khoảng 4-6 triệu học sinh có liên quan trực tiếp đến bạo lực học đường.

Ở Việt Nam, thống kê gần nhất của Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ ra trong một năm học, trên toàn quốc xảy ra gần 1.600 vụ việc học sinh đánh nhau ở trong và ngoài trường học (khoảng 5 vụ/ngày). Cứ khoảng trên 5.200 học sinh (HS) thì có một vụ đánh nhau; cứ hơn 11.000 HS thì có một em bị buộc thôi học vì đánh nhau; cứ 9 trường thì có một trường có học sinh đánh nhau. Những con số đáng báo động này nhắc nhở chúng ta phải quan tâm nhiều hơn nữa đến tính an toàn của môi trường học đường, nơi lẽ ra là những mảnh đất tốt đẹp để ươm mầm thế hệ tương lai của xã hội.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng bạo lực học đường

Vấn nạn bạo lực học đường gia tăng là kết quả của nhiều yếu tố con người, văn hóa, xã hội tác động kết hợp lẫn nhau

Sự thay đổi tâm sinh lý

Các học sinh ở lứa tuổi thanh thiếu niên từ 12 đến 18 tuổi có tâm tính nhạy cảm, không ổn định do sự thay đổi về tâm sinh lý. Đây là giai đoạn các em bắt đầu ý thức rõ rệt về cái tôi cá nhân, tính vị kỉ gia tăng cùng khao khát chứng tỏ bản thân, khẳng định mình. Nhưng tâm sinh lý tuổi dậy thì không ổn định khiến cho các em dễ bị ảnh hưởng bởi những tác động tiêu cực và dễ hình thành các suy nghĩ, hành vi không đúng đắn.

Chương trình giáo dục nặng tính hàn lâm

Thứ hai, chương trình giáo dục trong nhà trường nặng tính hàn lâm, chỉ ưu tiên giảng dạy kiến thức mà thiếu nội dung xây dựng nhân cách cho học sinh. Nhiều trường học và giáo viên lại chú trọng chạy theo các giá trị vật chất, thành tích nên gây ra những quy định, hành động không phù hợp với tiêu chuẩn đạo đức. Cuối cùng, các em học sinh lại trở thành nạn nhân của những nhận thức sai lệch từ chính thầy cô giáo của mình.

Thiếu thốn tình thương từ gia đình

Gia đình là nơi nuôi dưỡng đứa trẻ nên cũng là một yếu tố tác động lớn đến tâm lý, nhân cách, hành vi của trẻ. Việc sinh ra và lớn lên trong một gia đình thiếu thốn tình thương, dư thừa bạo lực sẽ góp phần hình thành nên tính cách và hành động tiêu cực ở trẻ. Như một phản ứng dây chuyền, đứa trẻ bị chính bố mẹ mình bạo hành sẽ đem trút giận lên những người bạn yếu thế hơn mình.

bạo lực học đường

Môi trường văn hóa xã hội bùng nổ

Môi trường văn hóa xã hội bùng nổ những hình ảnh, sách báo, phim ảnh, trò chơi có xu hướng bạo lực đóng góp một phần không nhỏ vào sự sai lệch trong nhận thức của lứa tuổi thanh thiếu niên. Dưới sự ảnh hưởng của các sản phẩm không được kiểm duyệt nội dung chặt chẽ, nhiều em chưa trưởng thành bị kích thích “máu anh hùng”, “tinh thần giang hồ”, sẵn sàng dùng vũ lực để chứng tỏ sức mạnh và giá trị của bản thân với bạn bè đồng trang lứa. Các em chưa đủ hiểu biết và chín chắn để lường trước hậu quả những việc làm sai trái của mình, càng ngay càng lôi kéo nhau lún sâu vào những hoạt động trái đạo đức, vi phạm pháp luật.

Sự thiếu thốn công tác tư vấn tâm lý

Mở rộng những lý do trên, có thể nhận thấy sự thiếu thốn của công tác tham vấn tâm lý trong môi trường học đường. Khi mà các em học sinh phải trải qua giai đoạn khủng hoảng tuổi dậy thì với vô vàn sự thay đổi về tâm sinh lý, phải gánh hàng loạt áp lực từ gia đình, chuyện học hành, tình cảm, phải đối mặt với những cám dỗ mang tên nghiện game, nghiện mạng xã hội… thì các em thực sự rất cần một chỗ dựa tin cậy để được giúp đỡ.

Một phòng tham vấn tâm lý trong trường hợp với chuyên gia được đào tạo bài bản có thể giúp các em tháo gỡ vướng mắc, xoa dịu tổn thương và định hướng cuộc sống đúng đắn. Thế nhưng trên thực tế chưa có nhiều trường học trên cả nước thực hiện được tốt công tác này. Nhiều trường chưa xây dựng được phòng tham vấn tâm lý hoặc chỉ xây theo kiểu đối phó, hoạt động cầm chừng, giáo viên thiếu chuyên môn kiêm nhiệm gỡ rối bằng kinh nghiệm cá nhân… 

Với nhiều nguyên nhân như phân tích ở trên, chúng ta rất cần sự chung tay của mọi thành phần từ gia đình, nhà trường đến các chuyên gia tâm lý, văn hóa, xã hội để giảm thiểu được vấn nạn bạo lực học đường, đảm bảo môi trường học tập an toàn và tích cực cho thế hệ trẻ. 

bạo lực học đường ngày càng gia tăng

Nạn nhân của bạo lực học đường nên làm gì?

Vấn nạn bạo lực học đường không dễ dàng bị dẹp bỏ trong một sớm một chiều. Mỗi ngày trên khắp đất nước Việt Nam và toàn thế giới vẫn còn rất nhiều nạn nhân đang phải gánh chịu những tổn thương do các hành vi bạo hành ở trường học. Vậy những nạn nhân này nên làm gì để thoát khỏi sự tấn công của bạo lực học đường và bảo vệ bản thân mình? Sau đây là một số gợi ý những việc nên làm cho các nạn nhân bạo lực học đường:

  • Nhận thức rõ rằng bạo lực học đường là hành vi sai trái. Người có lỗi là người có hành động bạo lực với bạn. Bạn là nạn nhân, bạn không có lỗi và không có lý do chính đáng nào cho việc người khác tấn công bạn
  • Dũng cảm tìm kiếm sự giúp đỡ từ những người lớn mà bạn tin cậy, có thể là thầy cô, bố mẹ hoặc người thân mà có thể lắng nghe và đứng ra bảo vệ bạn
  • Nếu hành vi bạo lực gây tổn hại nghiêm trọng đến thể xác và tinh thần bạn, đừng ngần ngại tố cáo với các cơ quan chức năng ở gần nhất để được pháp luật can thiệp và bảo vệ
  • Nếu tổn thương tinh thần ảnh hưởng đến sức khỏe và cuộc sống của bạn mà bạn không thể tự mình vượt qua được, hãy chủ động tìm đến các chuyên gia tham vấn tâm lý để được hỗ trợ thăm khám và điều trị

Cuối cùng, hãy luôn nhớ rằng bạn có quyền được tôn trọng, có quyền được sinh sống, học tập và phát triển trong một môi trường an toàn, lành mạnh. Nếu có sự tồn tại của hành vi bạo lực học đường xung quanh bạn, đừng im lặng, hãy lên tiếng và chung tay với các nguồn lực bên cạnh mình để xóa bỏ vấn nạn bạo lực ra khỏi môi trường học đường của chúng ta.

Về tác giả

author
Nguyệt Hoàng

Nguyệt hiện là Thạc Sĩ ngành tâm lý tại trường Khoa Học Xã Hội & Nhân Văn. Nguyệt đã thực hiện rất nhiều nghiên cứu cũng như tìm hiểu sâu về các bệnh tâm lý, tâm lý hành vi,...

Bài viết liên quan

24 tháng 04, 2022
Tác Hại Của Thủ Dâm Đến Sức Khỏe Mà Bạn Nên Biết
18 tháng 04, 2022
Các Tác Hại Của Mạng Xã Hội Đến Sức Khỏe Tinh Thần
Bệnh tâm lý phổ biến
tc

Trầm cảm

rlla

Rối loạn lo âu

aacc

Ám ảnh cưỡng chế

sctl

Sang chấn tâm lý

Đăng kí để nhận thông báo về những bài viết mới nhất

Đặt lịch khám, tư vấn tâm lý

Đăng ký thành công

Bạn đã đăng kí đặt lịch khám / tư vấn thành công.

Bacsitamly sẽ hỗ trợ bạn đặt lịch sớm nhất có thể

ĐỒNG Ý