Author: Nguyệt Hoàng

Rối loạn nhân cách phụ thuộc là một trong số các chứng bệnh về tâm lý gây ra nhiều sự khó khăn trong cuộc sống. Việc phụ thuộc quá nhiều vào một người khác gây ra ảnh hưởng nghiêm trọng đối với cuộc sống của 1 cá nhân trong công việc và đời sống.

Rối loạn nhân cách phụ thuộc là gì ?

Rối loạn nhân cách phụ thuộc (DPD) là một chứng rối loạn nhân cách lo lắng, dấu hiệu nhận biết là người bệnh thường không có khả năng ở một mình. Những người bị DPD phát triển các triệu chứng lo lắng khi họ không ở gần những người khác. Họ thường dựa vào người khác để được an ủi, trấn an, cho lời khuyên và hỗ trợ. Những người mắc chứng này thường xuất hiện các dấu hiệu đầu tiên vào đầu đến giữa tuổi trưởng thành.

Triệu chứng rối loạn nhân cách phụ thuộc. 

Người mắc rối loạn này không tin vào năng lực ra quyết định của bản thân và cảm thấy người khác luôn có ý tưởng hay hơn. Họ có thể bị suy sụp trước sự chia cách và mất mát, họ có thể chấp nhận bị lạm dụng để duy trì mối quan hệ. Họ có thể có xu hướng xem thường năng lực của mình và thường nghĩ bản thân mình “ngu dốt”. Những triệu chứng khác bao gồm:

• Khó khăn trong việc đưa ra quyết định nếu không có sự trấn an hay đảm bảo từ người khác.
• Cực kỳ thụ động
• Gặp vấn đề khi thể hiện sự bất đồng ý kiến với người khác.
• Né tránh trách nhiệm bản thân. 
• Né tránh ở một mình.
• Suy sụp hoặc bất lực khi mối quan hệ kết thúc. 
• Không thể đáp ứng những nhu cầu căn bản trong cuộc sống.
• Tâm trí bị nỗi sợ bị bỏ rơi chiếm đóng. 
• Dễ bị tổn thương bởi sự từ chối hay phê bình. 
• Sẵn lòng chịu đựng sự ngược đãi và lạm dụng từ người khác. 

Biến chứng của rối loạn này có thể bao gồm trầm cảm, lạm dụng chất có cồn và ma túy, dễ bị lạm dụng tình dục, cảm xúc và cơ thể.

Nguyên nhân của bệnh rối loạn nhân cách phụ thuộc. 

Theo WebMD, nguyên nhân của chứng rối loạn nhân cách phụ thuộc thường kết hợp cả yếu tố chủ quan lẫn khách quan. Rối loạn nhân cách phụ thuôc thường xuất hiện vào thời kỳ thanh thiếu niên.

Những người mắc các bệnh lý mãn tính và rối loạn chia cách xã hội từ thời thơ ấu hay vị thành viên có thể có nguy cơ mắc rối loạn này cao hơn. Tỷ lệ mắc rối loạn này trong dân số là ít hơn 1%. Phụ nữ mắc chứng bệnh này nhiều hơn nam giới.

Điều trị rối loạn nhân cách phụ thuộc

Bạn và bác sĩ của bạn có thể đưa ra một kế hoạch điều trị có thể giúp bạn kiểm soát tốt hơn chứng rối loạn của mình bằng cách sử dụng thuốc, liệu pháp và các công cụ khác. 

Thuốc

Không có loại thuốc nào được chấp thuận để điều trị trực tiếp chứng rối loạn nhân cách phụ thuộc, nhưng một số loại thuốc như thuốc chống lo âu, thuốc chống trầm cảm và thuốc ổn định tâm trạng có thể giúp kiểm soát các triệu chứng. 

Trị liệu

Tâm lý trị liệu thường là phương pháp điều trị đầu tiên trong việc giúp bạn kiểm soát chứng rối loạn nhân cách phụ thuộc của mình. Tiến bộ trong điều trị thường chỉ có được ở những liệu pháp điều trị lâu dài.

Giáo dục

Tìm hiểu thêm về rối loạn nhân cách phụ thuộc, rối loạn nhân cách và các tình trạng sức khỏe tâm thần khác có thể giúp bạn và những người thân yêu của bạn hiểu thêm về sự hỗ trợ mà bạn cần để phát triển. 

Hỗ trợ

Có sự hỗ trợ đầy đủ có thể giúp bạn cảm thấy tốt hơn về tình trạng của mình và các tình trạng khác có thể góp phần vào chứng rối loạn nhân cách phụ thuộc của bạn. 

Trên đây là toàn bộ thông tin về nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị chứng rối loạn nhân cách phụ thuộc. Nếu bạn thấy có dấu hiệu của một trong những triệu chứng trên hãy liên hệ ngay với chuyên gia/bác sĩ tâm lý của chúng tôi để kịp thời chẩn đoán và điều trị.

==> Xem thêm: Rối Loạn Nhân Cách Ái Kỷ Là Gì? Nguyên Nhân và Triệu Chứng

Không biết rằng, trong cuộc sống này bạn từng gặp một người với cảm giác họ rất kỳ quặc hay lập dị bao giờ chưa? Cảm nhận của bạn cũng như những người xung quanh về họ là sự tách biệt với tập thể, thờ ơ với mọi người xung quanh, thậm chí là khó giao tiếp. 

Hay bạn có phải cũng đang trải qua những điều tương tự như vậy không? Trong tâm thần học, tâm lý học, có một loại rối loạn giải thích cho những người có những đặc điểm trên là người mắc bệnh rối loạn nhân cách phân liệt. Để tìm hiểu kỹ hơn về loại bệnh này, hãy cùng theo dõi bài viết hôm nay nhé!

Rối loạn nhân cách phân liệt là gì?

Rối loạn nhân cách được xem là một dạng rối loạn tâm thần có ảnh hưởng lớn đến hành vì và cuộc sống của người mắc bệnh. Người mắc bệnh thường có lối suy nghĩ và hành động khác thường, tính cách cố chấp. 

Những điều này sẽ gây ảnh hưởng lớn đến mặt cuộc sống đặc biệt là trong công việc và hoạt động xã hội thường ngày. Theo như sự tìm hiểu, bệnh rối loạn nhân cách được chia thành 3 cụm chính : A (Lập dị), B (Kịch tính), C (Lo âu).

Trong 3 cụm bệnh trên, rối loạn nhân cách phân liệt là một kiểu rối loạn thuộc cụm A. Người bệnh với những biểu hiện khác thường, kỳ quặc. Người bệnh sẽ có xu hướng xa cách, sống tách rời và thờ ơ với mọi mối quan hệ xã hội. Thường thì những người mắc bệnh này sẽ có xu hướng thích sống một mình, hoạt động một cách đơn độc và hiếm khi thể hiện cảm xúc một cách rõ rệt.

Dấu hiệu nhận biết 

Đối với những người mắc bệnh rối loạn nhân cách phân liệt, họ thường có xu hướng sống thờ với các mối quan hệ trong xã hội, hạn chế trong việc thể hiện cảm xúc cá nhân. Một số dấu hiệu nhận biết như:

• Không quan tâm và không muốn tạo các mối quan hệ dù là thân thiết
• Xa lánh và tách rời với mọi người xung quanh
• Chọn những công việc có thể hoàn thành độc lập
• Tự cảm thấy bản thân không có cảm xúc vui vẻ
• Không có bạn thân, ngoại trừ những người thân trực hệ (cha mẹ, anh chị em ruột..)
• Gặp nhiều khó khăn trong vấn đề giao tiếp với người khác
• Không hứng thú với hoạt động tình dục với người khác
• Thờ ơ trước những lời khen hay phê bình đến từ người khác
• Gặp khó khăn trong việc thể hiện cảm xúc và trước các tình huống trong xã hội
• Cuộc sống nội tâm phức tạp hay mơ mộng

Người mắc bệnh này thường bắt đầu sớm trong giai đoạn tuổi trưởng thành. Một số dấu hiệu khác có thể nhận biết sớm ở trong thời thơ ấu. Chứng bệnh gây khó khăn đến các hoạt động nhóm ở trường, công việc hay nhiều khía cạnh khác trong cuộc sống. Đặc điểm nổi bật ở những người mắc bệnh này là thường hoàn thành tốt công việc một cách độc lập.

Nguyên nhân 

Nhân cách mỗi con người sẽ được hình thành với sự kết hợp giữa suy nghĩ, cảm xúc và hành vi. Trong quá trình trưởng thành, con người sẽ luôn được học hỏi, tiếp nhận và phản ứng lại với những sự vật, sự việc xảy ra xung quanh mình. 

Hiện nay, chưa có một kết luận chính xác hay chắc chắn nào về nguyên nhân gây ra bệnh rối loạn nhân cách phân liệt. Các chuyên gia nhận thấy khả năng mắc bệnh đến từ di truyền và môi trường sống cũng là nguyên nhân chính dẫn đến căn bệnh này.

Đối tượng có nguy cơ cao mắc rối loạn nhân cách phân liệt

Một số người nằm trong nhóm nguy cơ dễ mắc chứng rối loạn nhân cách phân liệt là:

• Có cha mẹ hoặc người thân mắc bệnh, dù là kiểu rối loạn phân liệt hoặc tâm thần phân liệt
• Tuổi thơ bị lạm dụng hoặc bị bỏ bê, không được quan tâm
• Cha mẹ thờ ơ, vô cảm, sống trong gia đình thiếu thốn về mặt tình cảm
• Căn bệnh này được ghi nhận xảy ra ở nam nhiều hơn so với nữ giới.

Chẩn đoán chứng rối loạn nhân cách phân liệt như thế nào?

Đối với những người mắc chứng rối loạn nhân cách phân liệt, bệnh nhân sẽ không có xu hướng đến gặp bác sĩ hay chuyên gia vì chứng rối loạn của mình. Họ sẽ cảm thấy bình thường và hài lòng với cuộc sống đơn độc của mình. Người bệnh thường đến vì một tình trạng kèm theo như trầm cảm hay lo âu.

Thường các bác sĩ sẽ kiểm tra xem có các triệu chứng bất thường nào không. Tiếp theo, các bác sĩ tâm thần hoặc các nhà tâm lý học sẽ sử dụng một số công cụ đánh giá. Thường sẽ là các bộ câu hỏi, bảng điểm dành riêng cho người mắc bệnh. Một số những câu hỏi về tuổi thơ, công việc, mối quan hệ cũng như suy nghĩ cá nhân của họ về một vấn đề nào đó. 

Sự phản ứng của người bệnh sẽ được đối chiếu theo sổ tay chẩn đoán và thống kê các rối loạn tâm thần (DSM-5). Từ đó, các chuyên gia sẽ có những đánh giá và đưa ra các kết luận về tính trạng rối loạn họ gặp phải. Rối loạn nhân cách phân liệt khác với với bệnh tâm thần phân liệt và các loại rối loạn nhân cách khác.

Đối với người mắc rối loạn nhân cách phân liệt họ thường hay mộng mơ nhưng không gắn liền với thực tế, họ không có các biểu hiện của sự hoang tưởng, loạn thần. Người mắc bệnh vẫn có khả năng làm việc tốt với những công việc được làm một mình.

Rối loạn nhân cách phân liệt dẫn đến hậu quả gì?

Người mắc bệnh thường sẽ gặp khó khăn trong nhiều khía cạnh cuộc sống. Những người mắc bệnh này trong một thời gian dài sẽ dẫn đến các nguy cơ sau:

• Rối loạn nhân cách dạng phân liệt, tâm thần phân liệt hoặc các chứng rối loạn ảo tưởng khác
• Mắc thêm các bệnh về rối loạn nhân cách khác
• Trầm cảm nặng
• Rối loạn lo âu

Phương pháp chữa trị 

Được biết, người bệnh rối loạn phân liệt là một loại tính cách của con người. Người bệnh thường cảm thấy không hài lòng với cuộc sống hiện tại của mình. Hiện nay, vẫn chưa tìm được phương pháp hay cách trị liệu nào hết hoàn toàn được căn bệnh này. Tuy nhiên, một số phương pháp giúp người mắc bệnh có thể hòa nhập hơn với xã hội hơn như:

Tâm lý trị liệu

Vẫn là lựa chọn đang được ưu tiên hiện nay. Trị liệu bằng phương pháp tâm lý giúp xây dựng mối quan hệ giữa người rối loạn nhân cách và chuyên gia tâm lý. Người này sẽ được các  nhà tâm lý lên kế hoạch điều trị cho riêng mình. Khi đó, họ sẽ có thể suy nghĩ thoải mái chia sẻ cảm xúc, suy nghĩ, hành vi của bản thân. 

Một số nhà tâm lý sẽ khéo léo phân tích và định hướng lại hành vi cho phù hợp với xã hội. Trị liệu này có thể được thực hiện ở mức độ cá nhân, nhóm nhỏ hay gia đình. Điều này trị bệnh rối loạn nhân cách phân biệt.

Liệu pháp hành vi

với phương pháp trị liệu này sẽ giúp thiết kế thay đổi về hành vi con người. Những người mắc bệnh được hướng theo thay đổi nhận thức, suy nghĩ về xung quanh. Đồng thời, họ được cách phản ứng lại với những tình huống xã hội. Từ đó, liệu pháp hành vi giúp người này tạo dựng các mối quan hệ xã hội.

Liệu pháp nhóm

Phương pháp này giúp tạo môi trường thực hành các kỹ năng xã hội. Giúp người bệnh có thể tiếp xúc và là quen với các tình huống đông người. Điều này giúp họ thoải mái hơn trong các trường hợp gặp phải ngoài thực tế.

Thuốc

Thuốc hiện không phải là ưu tiên dành để điều trị rối loạn nhân cách phân liệt. Tuy nhiên, thuốc vẫn được dùng để chữa các tình trạng bệnh đi kèm như trầm cảm, lo âu.

Continue reading “Rối Loạn Nhân Cách Phân Liệt: Nguyên Nhân, Triệu Chứng và Điều Trị”

Rối loạn nhân cách tránh né (Avoidant personality disorder) là một bệnh ít người biết đến, bệnh không dẫn đến những kết quả nguy hiểm như tự sát, tuy nhiên về lâu dài cũng sẽ dây ra những ảnh hưởng lớn và đáng tiếc cho những cá nhân mắc phải, khiến cho công việc và gia đình có nhiều trở ngại lớn.

Rối loạn nhân cách né tránh (AVPD) là gì?

Rối loạn nhân cách tránh né là một chứng rối loạn sức khỏe tâm thần. Chứng rối loạn nhân cách này có đặc trưng là cảm giác hồi hộp, sợ hãi khi tiếp xúc với các mối quan hệ xã hội. Chứng rối loạn này khiến bệnh nhân đánh giá thấp bản thân, đặc biệt là phản ứng thái quá với các lời chỉ trích, đánh giá. Vì vậy họ luôn cảm thấy không thoải mái trong các tình huống xã hội dẫn đến việc tránh né tham gia các hoạt động nhóm và sợ đám đông.

Nguyên nhân

Nguyên nhân chính xác của chứng rối loạn nhân cách tránh né (AVPD) vẫn chưa được biết. Tuy nhiên, người ta tin rằng cả di truyền và môi trường đều đóng một vai trò nào đó. Rối loạn nhân cách né tránh có thể di truyền trong gia đình thông qua gene, tuy nhiên điều này vẫn chưa được chứng minh ở thời điểm hiện tại.

Các yếu tố môi trường, đặc biệt là trong thời thơ ấu, đóng một vai trò quan trọng. Những người mắc chứng rối loạn này thường kể lại những trải nghiệm trong quá khứ về kí ức xấu của cha mẹ hoặc bạn bè, điều này có thể ảnh hưởng đến lòng tự trọng của một người.

Triệu chứng

Theo VeryWellMind thì đối với những người mắc chứng rối loạn này, nỗi sợ bị từ chối rất mạnh mẽ khiến họ chọn sự cô lập, cô đơn hơn là có nguy cơ bị từ chối. Hành vi ở những người mắc chứng rối loạn này có thể thay đổi từ nhẹ đến cực đoan. Ngoài nỗi sợ bị sỉ nhục và bị từ chối, những đặc điểm chung khác của những người mắc chứng rối loạn nhân cách tránh né (AVPD)  bao gồm:

• Nhạy cảm và dễ bị tổn thương bởi những lời chỉ trích hoặc phản đối.
• Họ có ít bạn bè thân thiết và hiếm giao tiếp với những người khác trừ khi chắc chắn được yêu thích.
• Cảm thấy lo lắng tột độ và sợ hãi trong môi trường xã hội.
• Họ có xu hướng nhút nhát, lúng túng và thiếu tự chủ trong các tình huống giao tiếp thông thường.
• Có xu hướng phóng đại các vấn đề.
• Hiếm khi thử bất cứ điều gì mới hoặc nắm bắt cơ hội.
• Họ có một hình ảnh kém về bản thân, tự thấy mình kém cỏi và kém cỏi.

Chẩn đoán

Nếu các triệu chứng xuất hiện, các bác sĩ sẽ bắt đầu đánh giá bằng cách thực hiện đầy đủ việc khám sức khỏe.

Nếu không xét nghiệm ra những vấn đề vể thể chất, họ có thể giới thiệu người đó đến bác sĩ tâm thần hoặc nhà tâm lý học, các chuyên gia chăm sóc sức khỏe được đào tạo đặc biệt để chẩn đoán và điều trị các bệnh tâm thần.

Bác sĩ tâm thần và nhà tâm lý học sử dụng các công cụ phỏng vấn được thiết kế đặc biệt để đánh giá một người về chứng rối loạn nhân cách tránh né.

Phòng ngừa

Mặc dù không thể ngăn ngừa chứng rối loạn này, nhưng sẽ rất hữu ích nếu bắt đầu điều trị ở mọi người ngay khi họ bắt đầu có các triệu chứng.

Một số câu hỏi về rối loạn nhân cách tránh né

Rối loạn nhân cách tránh né được điều trị như thế nào?

Điều trị rối loạn nhân cách tránh né (AVPD) rất khó, bởi vì những người mắc chứng rối loạn này có lối suy nghĩ và hành vi đã tồn tại trong nhiều năm.

Tuy nhiên, những người mắc chứng rối loạn nhân cách né tránh thường sẽ phối hợp tốt để điều trị và hầu hết đều muốn phát triển các mối quan hệ. Mong muốn này có thể là một yếu tố thúc đẩy những người mắc chứng rối loạn nhân cách né tránh tuân theo kế hoạch điều trị .

Cũng như các chứng rối loạn nhân cách khác, liệu pháp tâm lý là phương pháp điều trị chính cho chứng rối loạn nhân cách  né tránh. Liệu pháp có khả năng tập trung vào việc vượt qua nỗi sợ hãi, thay đổi quá trình suy nghĩ và hành vi, đồng thời giúp người đó ứng xử tốt hơn với các tình huống xã hội.

Tuy nhiên, để có kết quả tốt nhất, điều trị bằng thuốc nên được thực hiện kết hợp với liệu pháp tâm lý. Điều trị có hiệu quả nhất khi có sự tham gia và hỗ trợ của các thành viên trong gia đình.

Các biến chứng của rối loạn nhân cách tránh né là gì?

Nếu không được điều trị, một người mắc chứng rối loạn này có thể bị cô lập với xã hội, gây khó khăn lâu dài cho công việc và hoạt động xã hội. Họ cũng có nhiều nguy cơ bị trầm cảm và lạm dụng chất kích thích.

Rối loạn nhân cách né tránh phổ biến như thế nào?

Người ta ước tính rằng khoảng 2,4% dân số mắc chứng rối loạn nhân cách tránh né (AVPD). Bệnh ảnh hưởng đến nam giới và phụ nữ như nhau. Giống như các rối loạn nhân cách khác, các triệu chứng rối loạn nhân cách có thể được nhận thấy trong thời thơ ấu và thường bắt đầu tạo tiến triển nghiệm trọng ở tuổi thiếu niên hoặc giai đoạn đầu trưởng thành.

Rối loạn nhân cách né tránh thường không được chẩn đoán ở những người dưới 18 tuổi giống như nhiều rối loạn nhân cách khác vì cần có bằng chứng cho thấy những kiểu hành vi này tồn tại lâu dài và không dễ bị phai mờ theo thời gian. Hãy liên hệ với bác sĩ tâm lý để được nhận lời khuyên từ chuyên gia/ bác sĩ tâm lý nếu phát hiện mình mắc các triệu chứng rối loạn tránh né kể trên.

==> Xem thêm: Rối loạn nhân cách phân liệt: Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị