Author: Thành Nguyễn

Bạn luôn cảm thấy buồn bực, áp lực khi phải đối mặt với tất cả mọi chuyện? Bạn cảm thấy mệt mỏi, không thể tập chung làm việc hay học tập. Vậy những điều này có phải là dấu hiệu trầm cảm không? Hãy cùng Bác sĩ tâm lý tìm hiểu ngay qua những thông tin cụ thể dưới đây!

Sơ lược về bệnh trầm cảm?

Có thể nói, bệnh trầm cảm là một trong những chứng bệnh tâm lý đang phổ biến nhất hiện nay, ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của mỗi cá nhân. Bạn có thể tưởng tượng đơn giản, nếu chúng ta buồn bực, chán nản trong một giai đoạn cụ thể nào đó thì hoàn toàn là phản ứng tâm lý bình thường. Dấu hiệu trầm cảm là tình trạng chán nản, tuyệt vọng kéo dài, không thể biến mất khiến bạn rơi vào trạng thái u uất, bế tắc. 

Khi bạn mắc chứng trầm cảm, trạng thái tâm lý của bạn sẽ có xuất hiện những thay đổi nhất định. Thậm chí, bạn sẽ “lười” giao tiếp xã hội hơn, lười trao đổi với mọi người xung quanh về vấn để của mình nhưng lại không biết cách khắc phục. Vì vậy, người bị bệnh trầm cảm nên tìm đến sự hỗ trợ của bác sĩ chuyên môn để tìm ra cách giải quyết vấn đề nhanh nhất, hạn chế sự phát triển nhanh chóng của bệnh.

Tổng hợp các dấu hiệu trầm cảm phổ biến hiện nay

Thực tế, các triệu chứng trầm cảm về cơ bản cũng tương tự với trạng thái chán nản, buồn chán bình thường. Do đó, nhiều người khi đối mặt với trầm cảm lại không thật sự hiểu rõ về trạng thái sức khỏe của mình, không chữa trị kịp thời khiến tình trạng bệnh ngày càng xấu đi. Để ngăn chặn nguy cơ đó, hãy cùng chúng tôi tìm hiểu thật kỹ về một số dấu hiệu của bệnh trầm cảm cụ thể ngay dưới đây:

Luôn cảm thấy bất lực

Chúng ta có thể hiểu trầm cảm chính là một dạng rối loạn tâm trạng, điều này làm ảnh hưởng đến cảm nhận về cuộc sống của bạn một cách rõ nét. Chính vì lý do này nên người bị trầm cảm thường có dấu hiệu cụ thể như cảm thấy bất lực với cuộc sống, cảm thấy vô vọng không biết bắt đầu từ đâu.

Dấu hiệu này có thể xuất hiện liên tục trong quy nghĩ của người bệnh và dẫn đến cảm giác như bản thân vô giá trị, cảm thấy tội lỗi với những người khác mà không rõ lý do. Điều này có thể hình thành một số hành vi rõ ràng như luôn nhận lỗi sai về mình, luôn sống trong tội lỗi dày vò…

Mất hứng thú với mọi việc

Việc cảm thấy mất đi niềm vui, mất hứng thú với những điều trước đây từng yêu thích cũng là một trong những dấu hiệu bị trầm cảm điển hình. Chẳng hạn, bạn sẽ mất hứng thú hoàn toàn và rút khỏi các hoạt động từng rất yêu thích như chơi thể thao, đi chơi cùng bạn bè… Thậm chí, ngay cả nhu cầu cơ bản nhất là nhu cầu tình dục, bạn cũng có thể giảm hứng thú hoặc “bất lực” làm ảnh hưởng đến chất lượng đời sống vợ chồng nếu bản thân bạn là người có gia đình. Chính vì việc mất hứng thú ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng cuộc sống nên đây được coi là dấu hiệu trầm cảm nặng và bạn nên tìm đến sự hỗ trợ của bác sĩ để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.

Thường cảm thấy mệt mỏi

Một trong những dấu hiệu khiến bạn không thể tập chung làm việc và học tập chính là do cảm giác mệt mỏi. Hiện nay, các bác sĩ đã chỉ ra rằng chứng trầm cảm thường đi kèm với vấn đề thiếu năng lượng làm tăng cảm giác mệt mỏi, đây được đánh giá là một trong những triệu chứng suy nhược điển hình của bệnh trầm cảm.

Chứng mệt mỏi này cũng là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng mất ngủ vào ban đêm và thiếu ngủ vào ban ngày khiến cơ thể luôn bị mệt mỏi, giấc ngủ thiếu chất lượng khiến tâm trạng trở nên tồi tệ hơn.

Xuất hiện cảm giác lo lắng

Thông thường, những người trầm cảm thường xuất hiện cảm giác lo lắng, căng thẳng, cụ thể với những biểu hiện sau:

• Cảm giác có nguy hiểm kề cận, hoảng sợ
• Nhịp tim tăng nhanh
• Đổ mồ hôi lạnh
• Run rẩy
• Khó tập trung vào bất cứ vấn đề nào khác ngoài điều khiến bạn đang lo lắng

Khó kiểm soát cảm xúc

Thông thường, một người bị trầm cảm thường có xu hướng khó kiểm soát được cảm xúc của bản thân hơn bình thường. Bằng chứng là nam giới thường có biểu hiện trầm cảm bằng cách hay cáu gắt, trốn tránh vấn đề hoặc lạm dụng các chất kích thích.

Họ thường không kiểm soát được cảm xúc của mình với những người xung quanh. Với phái nữ, đa phần các cô gái mắc chứng trầm cảm thường suy nghĩ về những điều tiêu cực, khóc không kiểm soát mà không rõ lý do.

Có xu hướng nghĩ đến những điều tiêu cực

Với những người bị trầm cảm nặng hoặc rối loạn thần kinh, đa phần sẽ xuất hiện dấu hiệu trầm cảm cụ thể bao gồm những suy nghĩ tiêu cực liên quan đến cái chết, chẳng hạn như việc tự sát để giải tỏa căng thẳng.

Vì vậy, nếu bạn cảm thấy bản thân luôn trong trạng thái u uất và suy nghĩ nhiều đến cái chết mỗi ngày thì nên tìm kiếm sự giúp đỡ từ người thân để được giải tỏa căng thẳng tạm thời cũng như tìm đến sự hỗ trợ của bác sĩ để kiểm tra chính xác biểu hiện trầm cảm và có cách giải quyết kịp thời.

Ngoài những dấu hiệu trầm cảm điển hình nêu trên, bạn cũng có thể sẽ đối mặt với một số triệu chứng trầm cảm nhẹ như thay đổi cảm giác thèm ăn, giảm hoặc tăng cân không kiểm soát, khó tập trung, luôn cảm thấy tự trách bản thân…

Muốn biết bạn có trầm cảm hay không? Test trầm cảm tại đây

Dấu hiệu của bệnh trầm cảm thay đổi qua giới tính và độ tuổi?

Hiện nay, các chuyên gia còn xác định được dấu hiệu trầm cảm cũng có sự khác nhau nhất định thông qua giới tình và độ tuổi, cụ thể như sau:

Dấu hiệu trầm cảm ở đàn ông

Thông thường, một người đàn ông bị trầm cảm thường ít khi thừa nhận cảm giác tuyệt vọng về chính bản thân mình. Thay vào đó, họ thường cáu kỉnh và hay phàn nàn về sự mệt mỏi, mất ngủ, không có hứng thú với công việc cũng như sở thích hàng ngày. Người đàn ông bị trầm cảm thường có xu hướng xuất hiện những hành vi hung hăng, liều lĩnh và lạm dụng các chất kích thích để có thể giải tỏa tâm trạng.

Dấu hiệu trầm cảm ở phụ nữ

Theo thống kê khoa học, phụ nữ là đối tượng rất dễ mắc phải chứng trầm cảm nhất hiện nay, đặc biệt là phụ nữ mang thai và sau khi sinh con. Thông thường, biểu hiện trầm cảm ở phụ nữ thường nhìn thấy qua cảm giác tội lỗi hoặc lo lắng quá mức, người phụ nữ trầm cảm thường ngủ quá nhiều, ăn quá nhiều dẫn đến tăng cân. Họ cũng có thê khóc thường xuyên, khóc mà không rõ lý do và cũng không thể kiểm soát được cảm xúc của mình.

Dấu hiệu trầm cảm ở thanh niên

Trong độ tuổi thanh thiếu niên, sự khó chịu, tức giận, chống đối quá mức thường được hiểu là triệu chứng của bệnh trầm cảm. Với thanh niên, buồn bã thường không phải là dấu hiệu dễ nhận biết vì đây là độ tuổi dậy thì với cảm giác được chứng minh và thể hiện cái tôi cá nhân rất rõ ràng.

Dấu hiệu trầm cảm ở người lớn tuổi

Với những người lớn tuổi, đa phần mọi người sẽ có xu hướng phàn nàn về những dấu hiệu thể chất như đau mỏi vai gáy, mệt mỏi nhưng không rõ nguyên nhân, trí nhớ sụt giảm… Họ thường ít biểu hiện những vấn đề về cảm xúc hơn so với người trưởng thành. Cũng vì những dấu hiệu này nên dấu hiệu trầm cảm ở người lớn tuổi thường khó phát hiện hơn và thường bị nhầm lẫn với các chứng bệnh đau mỏi tuổi già.

Làm sao để cải thiện cảm xúc của bạn?

Đối với những người có dấu hiệu trầm cảm nhẹ, các chuyên gia và bác sĩ thường có xu hướng hỗ trợ người bệnh tự điều trị bằng cách nhìn nhận vấn đề và thay đổi suy nghĩ của bản thân về vấn đề đó và tìm cách tự giải quyết. Cụ thể, hãy tham khảo một số cách để người trầm cảm tự cải thiện dấu hiệu trầm cảm ngay dưới đây:

Xây dựng các mối quan hệ xã hội

Việc tự cô lập bản thân, tạo một lớp vỏ bọc quá chắc chắn thường là nguyên nhân chủ yếu khiến bản thân bạn phải đối mặt với trầm cảm và không có cách để giải tỏa. Do đó, hãy tự cải thiện tình trạng của bản thân bằng cách nói chuyện nhiều hơn với bạn bè, người thân, chia sẻ nhiều hơn với họ về điều mình lo lắng để được lắng nghe.

Ngoài ra, việc bạn chủ động nói chuyện với một ai đó cũng là cách đơn giản nhưng đem lại hiệu quả rất tốt đối với những người đang mắc chứng trầm cảm.

Đi bộ hoặc tập thể dục

Khi bị trầm cảm, có thể bạn sẽ luôn ở trong trạng thái mệt mỏi, không muốn đi đầu và làm bất cứ công việc gì. Thế nhưng, hãy vượt qua cảm giác mệt mỏi đó bằng cách đi bộ ra khỏi nhà, bạn có thể đi dạo hoặc tập thể dục mỗi ngày như một cách giải tỏa tâm trạng tiêu cực.

Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh

Để cải thiện các dấu hiệu trầm cảm, bạn nê xây dựng một chế độ ăn thật khoa học với việc giảm các thức ăn gây ảnh hưởng không tốt đến tâm trạng như rượu, đồ dầu mỡ, đường… Thay vào đó, bạn nên sử dụng bữa ăn để cải thiện tâm trạng như những thực phẩm bao gồm axit béo và Omega- 3

Bài biết trên là tổng hợp một số dấu hiệu trầm cảm điển hình đã được chia sẻ bởi các chuyên gia/bác sĩ hoạt động lâu lăm trong lĩnh vực trị liệu tâm thần. Hy vọng qua những chia sẻ này, bạn đã biết thêm một số dấu hiệu để phân biệt bệnh trầm cảm, từ đó có cách giải quyết kịp thời khi bản thân đối mặt với những dấu hiệu trầm cảm nhẹ hoặc hỗ trợ cải thiện tình trạng bệnh cho những người xung quanh.

Đọc thêm: Top Các Cách Chữa Trầm Cảm Hiệu Quả Mà Bạn Nên Biết

Nhắc đến trầm cảm, chắc hẳn bạn đã từng nghe nói đến trầm cảm sau sinh, trầm cảm tuổi dậy thì… Thế nhưng, trầm cảm theo mùa có lẽ vẫn là một thuật ngữ tương đối lạ với nhiều người. Như vậy, trầm cảm theo mùa nghĩa là gì và có những biểu hiện cụ thể ra sao? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu ngay qua những nội dung dưới đây!

Trầm cảm theo mùa (SAD) là gì?

Về cơ bản, bạn có thể hiểu trầm cảm theo mùa là một chứng rối loạn cảm xúc thường xảy ra mỗi năm vào cùng một thời điểm nhất định. Đây được xem là một chứng trầm cảm tương đối hiếm gặp và người bệnh thường sẽ tự giải quyết được sau khi kết thúc chu kì của bệnh.

Đa phần, những người mắc chứng rối loạn cảm xúc theo mùa sẽ xuất hiện tâm trạng tiêu cực, cảm giác mệt mỏi khác thường bắt đầu vào mùa thu, mùa đông và kết thúc vào đầu mùa xuân hoặc đầu mùa hè. Do đó, các chuyên gia còn gọi chung đây là chứng “Trầm cảm mùa đông” vì nó thường xuất hiện khi thời tiết bắt đầu trở lạnh.

Theo khảo sát thực tế tại Hoa Kỳ, trầm cảm theo mùa có thể ảnh hưởng đến khoảng 11 triệu người vào mỗi năm và nguyên nhân chủ yếu được xác định là do sự thay đổi về ánh sáng giữa các mùa.

Dấu hiệu của trầm cảm theo mùa

Hiện nay, đa phần những người mắc trầm cảm theo mùa thường xuất hiện triệu chứng bắt đầu vào cuối mùa thu, đầu mùa đông và tiến mất vào những ngày nắng hơn của mùa xuân hoặc mùa hè. Bên cạnh đó, cũng có một số người bắt đầu có dấu hiệu vào đầu mùa hè và kết thúc vào mùa đông. Cụ thể, hãy tham khảo một số dấu hiệu cụ thể ngay dưới đây:

Dấu hiệu chung của chứng trầm cảm theo mùa

Khi bị trầm cảm theo mùa, mọi người có thể xuất hiện một số triệu chứng cụ thể dưới đây:

• Cảm thấy chán nản mỗi ngày mà không rõ lý do
• Mất hứng thú với các hoạt động từng yêu thích trước đó
• Có rất ít năng lượng
• Đối mặt với nhiều vấn đề về giấc ngủ
• Thay đổi nhu cầu ăn uống hàng ngày
• Cảm thấy mệt mỏi, uể oải
• Khó tập trung
• Cảm thấy vô vọng, vô giá trị hoặc tội lỗi
• Thường xuyên nghĩ đến cái chết hoặc có ý định tự tử

Các triệu chứng trầm cảm giai đoạn mùa thu và mùa đông

Các triệu chứng đặc trưng về chứng trầm cảm theo mùa được khởi phát vào mùa đông có thể bao gồm:

• Ngủ quá nhiều
• Thay đổi cảm giác thèm ăn, đặc biệt là thèm ăn các loại thực phẩm giàu carbohydrate
• Tăng cân khó kiểm soát
• Mệt mỏi
• Có ít năng lượng để học tập và làm việc

Các triệu chứng trầm cảm vào mùa xuân hoặc mùa hè

Các triệu chứng đặc trưng về chứng trầm cảm theo mùa được khởi phát vào mùa xuân hoặc mùa hè có thể bao gồm:

• Khó ngủ (mất ngủ)
• Kém ăn
• Giảm cân
• Kích động hoặc lo lắng quá mức về những vấn đề không rõ ràng

Muốn biết bạn có trầm cảm hay không? Test trầm cảm tại đây

Nguyên nhân của chứng trầm cảm theo mùa

Hiện nay, các chuyên gia vẫn chưa xác định được rõ nguyên nhân gây nên chứng trầm cảm theo mùa. Thế nhưng, chúng ta có thể điểm qua một vài tác nhân có thể làm ảnh hưởng đến trạng thái cảm xúc của cá nhân theo mùa dưới đây:

Sự thay đổi của đồng hồ sinh học

Khi bước sang mùa đông, mức độ ánh sánh mặt trời tác động lên trái đất sẽ có sự giảm rõ rệt. Sự suy giảm của ánh sáng này có thể tác động và làm gián đoạn đồng hồ sinh học ở bên trong cơ thể của con người và tạo nên cảm giác chán nản một cách tự nhiên.

Suy giảm chất dẫn truyền thần kin

Hiện nay, sự sụt giảm của serotonin (một chất dẫn truyền thần kinh trong não) có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến tâm trạng của con người. Vì vậy, đây cũng là một trong những nguyên nhân điển hình được đánh giá là có ảnh hưởng đến trạng thái cảm xúc của con người vào mùa đông vì ánh sáng mặt trời giảm cũng làm giảm lượng serotonin trong cơ thể.

Sự cân bằng của melatonin

Việc thay đổi ánh sáng ở mùa đông cũng có thể phá vỡ sự cân bằng của mức độ melatonin trong cơ thể, đây là một chất đóng vai trò quan trọng trong mô hình giấc ngủ và tâm trạng.

Nhìn chung, hầu hết các nguyên nhân gây trầm cảm theo mùa nêu trên đều có liên quan đến sự thay đổi về mức độ ánh sáng trong ngày vào mùa đông. Do đó, đa phần những quốc gia có đủ ánh sáng ban ngày thường ít xuất hiện tình trạng trầm cảm này. Chẳng hạn, ở Việt Nam thì miền Nam sẽ có tỷ lệ người bị rối loạn cảm xúc theo mùa ít hơn miền Bắc.

Những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc trầm cảm theo mùa

Hiện nay, rối loạn cảm xúc theo mùa thường được xác định là xuất hiện ở phụ nữ nhiều hơn so với nam giới và xuất hiện đa phần ở những người trẻ tuổi. Cụ thể, hãy cùng chúng tôi tìm hiểu về một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc trầm cảm theo mùa dưới đây:

Tiền sử gia đình: Người bị mắc trầm cảm theo mùa thường có người nhà cũng từng mắc trầm cảm trước đó.

Mắc chứng rối loạn lưỡng cực hoặc trầm cảm nặng: Những triệu chứng của rối loạn cảm xúc theo mùa có thể tăng nhanh hơn nếu bạn là người đang mắc một trong hai chứng bệnh tâm lý điển hình nêu trên.

Sống tại khu vực xa đường xích đạo: Người sống xa đường xích đạo thường phải đối mặt với mùa đông nhiều hơn nên sẽ tiếp xúc với ít ánh sáng mặt trời trong một ngày.

Trầm cảm theo mùa có nguy hiểm không?

Về cơ bản, nhiều người cho rằng chứng trầm cảm theo mùa không gây ra quá nhiều nguy hiểm cho người bệnh vì những dấu hiệu này sẽ nhanh chóng biến mất khi mùa hè đến. Tuy nhiên, bạn cũng nên xem xét kỹ các dấu hiệu của bệnh vì SAD cũng có thể trở nên nghiêm trọng hơn nếu phải chịu căng thẳng quá mức trong giai đoạn này hoặc không được hỗ trợ đúng cách. Cụ thể, trầm cảm theo mùa có thể gây ảnh hưởng đến người bệnh như sau:

• Khiến người bệnh có xu hướng tách khỏi xã hội
• Gặp khó khăn trong việc thiết lập các mối quan hệ tại trường học hoặc nơi làm việc
• Không thể tập chung hoàn thiện công việc
• Người bệnh có xu hướng lạm dụng chất kích thích quá mức để giải tỏa căng thẳng
• Hình thành rối loạn sức khỏe tinh thần khác như lo lắng quá mức, trầm cảm mãn tính, rối loạn cảm xúc
• Xuất hiện suy nghĩ hoặc hành vi tự tử.

Điều trị chứng trầm cảm theo mùa

Nếu bạn hoặc người thân có xuất hiện một số biểu hiện của chứng trầm cảm theo mùa thì nên đến các phòng khám tâm lý để nhận được sự hỗ trợ, chẩn đoán từ chuyên gia. Hiện nay, các bác sĩ và chuyên gia tâm lý có thể áp dụng một số phương pháp điều trị dưới đây:

Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT)

Đây là liệu pháp tâm lý mà các chuyên gia sẽ hỗ trợ cá nhân hiểu được suy nghĩ và cách hành xử ảnh hưởng thế nào đến trạng thái cảm xúc. Từ đó định hướng cá nhân thay đổi cách suy nghĩ về những tình huống xã hội theo hướng tích cực hơn, từ đó dẫn giúp bệnh nhân cải thiện được vấn đề của mình.

Cụ thể, nhà tâm lý sẽ thông qua việc trò chuyện để khám phá được những suy nghĩ và cảm xúc có hại làm ảnh hưởng đến bệnh nhân. Từ đó khuyến khích bệnh thân thay đổi suy nghĩ, cải thiện hành vi với cách thực hành tích cực.

Tham vấn kết hợp với liệu pháp phân tâm

Hiện nay, các chuyên gia tâm lý cũng có thể kết hợp giữa tham vấn tâm lý và liệu pháp phân tâm học để khám phá vấn đề của thân chủ, từ đó đưa ra những định hướng giải quyết phù hợp.

Đầu tiên, chuyên gia tâm lý sẽ có những buổi gặp mặt để tham vấn, lắng nghe vấn đề mà người bệnh gặp phải như một người bạn. Sau đó nhà tâm lý sẽ cùng bạn thảo luận về vấn đề cũng như cảm giác mà bạn phải đối mặt trong quá khứ, hiện tại để tìm hiểu xem liệu vấn đề trong quá khứ có phải là nguyên nhân dẫn đến chứng trầm cảm theo mùa của bạn hay không. Khi đã hiểu được gốc rễ của vấn đề thì chuyên gia sẽ bắt đầu xây dựng phác đồ điều trị để hỗ trợ bệnh nhân cải thiện vấn đề mình gặp phải trong thời gian nhanh nhất có thể.

Sử dụng thuốc chống trầm cảm

Với những cá nhân mắc chứng rối loạn cảm xúc theo mùa có dấu hiệu nặng, các bác sĩ hoàn toàn có thể tiến hành kê đơn thuốc chống trầm cảm để cải thiện dần vấn đề mà bệnh nhân gặp phải. Hiện nay, các loại thuốc chống trầm cảm được đánh giá là có hiệu quả tốt nhất khi người bệnh sử dụng vào đầu mùa đông trước khi triệu chứng bệnh xuất hiện và duy trì sử dụng thuốc cho đến mùa xuân.

Thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI) đang được biết đến là một trong những loại thuốc được sử dụng phổ biến nhất cho bệnh nhân mắc chứng trầm cảm theo mùa. Thuốc sẽ có tác dụng làm tăng hormone serotonin trong não, từ đó hỗ trợ cải thiện tâm trạng của người bệnh.

Liệu pháp ánh sáng

Có thể nói, liệu pháp ánh sáng là một trong những phương pháp phổ biến nhất để điều trị chứng trầm cảm theo mùa cũng như một số bệnh lý khác bằng cách để bệnh nhân tiếp xúc với ánh sáng nhân tạo. Trong quá trình trị liệu bằng ánh sáng, người bệnh sẽ ngồi hoặc làm việc gần một thiết bị gọi là hộp trị liệu bằng ánh sáng. Hộp này sẽ phát ra ánh sáng bắt chước ánh sáng tự nhiên ngoài trời.

Về cơ bản, đây là phương pháp được cho là sẽ ảnh hưởng đến các chất dẫn truyền thần kinh bên trong não, giúp giảm bớt các rối loạn cảm xúc của bệnh nhân. Phương pháp này cũng có tác dụng điều trị các loại trầm cảm, rối loạn giấc ngủ cũng như một số rối loạn cảm xúc khác.

Hy vọng qua những chia sẻ nêu trên, bạn đọc đã hiểu rõ hơn về chứng trầm cảm theo mùa cũng như những nguyên nhân, biểu hiện và phương pháp điều trị hội chứng tâm lý này hiệu quả nhất hiện nay.