Month: December 2021

Chúng ta đã từng nghe nói trầm cảm sau sinh là một hội chứng xuất hiện phổ biến ở phụ nữ sau khi sinh con và làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tinh thần và thể chất của người mẹ và em bé.

Bên cạnh hội chứng trầm cảm sau sinh, phụ nữ trong thai kỳ cũng có nguy cơ mắc phải chứng trầm cảm khi mang thai gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe của cả mẹ và thai nhi. Cụ thể, hãy cùng chúng tôi tìm hiểu một số thông tin về hội chứng trầm cảm ở phụ nữ trong quá trình mang thai dưới đây!

Trầm cảm khi mang thai là gì?

Đã có những nghiên cứu chỉ ra rằng trầm cảm là một chứng rối loạn tâm trạng gây ra cảm giác buồn bã và mất hứng thú kéo dài, là chứng rối loạn tâm trạng phổ biến nhất hiện nay. Tình trạng này xảy ra ở phụ nữ cao gấp đôi so với nam giới. Phần nguyên nhân khởi phát bệnh ban đầu đến từ giai đoạn sinh nở của phụ nữ.

Trầm cảm khi mang thai là bệnh lý tới từ những thay đổi cảm xúc của người mẹ trong thời kỳ mang thai, thay đổi cảm xúc có thể khiến người mẹ bị căng thẳng và trầm cảm khi mang thai. Sự thay đổi cảm xúc này có thể tác động đến cách người mẹ cảm nhận về bản thân và thế giới xung quanh. 

Theo báo cáo của Trường Cao đẳng Sản phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG) và Hiệp hội Tâm thần Hoa Kỳ (APA), trung bình sẽ có từ 14- 23% phụ nữ sẽ trải qua một số triệu chứng trầm cảm khi mang thai, trong đó có khoảng 7% phụ nữ trầm cảm ở mức độ nghiêm trọng. Do đó, việc phát hiện các dấu hiệu trầm cảm khi mang thai sẽ giúp người phụ nữ có thể nhận được sự hỗ trợ kịp thời để vượt qua cuộc khủng hoảng đầu tiên trong thai kỳ.

Dấu hiệu nhận biết chứng trầm cảm khi mang thai

Khi phát hiện bản thân mang thai, cơ thể bạn sẽ bắt đầu trải qua nhiều thay đổi cảm xúc khác nhau trong suốt thai kỳ, đó có thể là cảm giác vui, buồn, lo lắng đan xen. Tuy nhiên, nếu bạn cảm thấy bản thân xuất hiện một số dấu hiệu dưới đây và tình trạng này xuất hiện kéo dài thường xuyên thì nên tìm đến sự hỗ trợ của bác sĩ vì có nguy cơ rất cao bạn đã mắc chứng trầm cảm khi mang thai. Cụ thể các dấu hiệu bao gồm:

• Lo lắng quá mức về em bé của bạn
• Cảm giác bản thân chưa đủ tự tin, không đủ tư cách để làm mẹ
• Không cảm thấy vui vẻ từ những hoạt động trước đây bạn cảm thấy thú vị
• Thường xuyên suy nghĩ đến cái chết hoặc tự tử
• Có tâm trạng chán nản gần như ở tất cả các thời điểm trong ngày
• Cảm thấy bản thân vô dụng, tội lỗi mà không rõ lý do
• Tuân thủ kém chăm sóc trước khi sinh
• Hút thuốc, uống rượu hoặc sử dụng ma túy bất hợp pháp
• Tăng cân kém do chế độ ăn giảm hoặc không đủ chất

Một số nghiên cứu cũng chỉ ra rằng tình trạng trầm cảm khi mang thai thường xảy ra nhiều nhất ở giai đoạn 3 tháng đầu tiên trong thai kỳ. Do đó, bạn có thể theo dõi những biến đổi về trạng thái tinh thần về thể chất trong giai đoạn này để dễ dàng nhận ra sự thay đổi.

Muốn biết bạn có trầm cảm hay không? Test trầm cảm tại đây

Nguyên nhân hình thành chứng trầm cảm trong thai kỳ

Trong quá trình mang thai, có rất nhiều nguyên nhân khác nhau có thể tác động đến trạng thái tinh thần của người phụ nữ, điều này khi kéo dài vô hình sẽ tạo nên những áp lực, khiến tâm trạng của họ bị ảnh hưởng và dẫn đến trầm cảm khi mang thai. Cụ thể, chúng ta nên nhắc đến một số nguyên nhân điển hình bao gồm:

• Có tiền sử trầm cảm hoặc rối loạn trầm cảm tiền kinh nguyệt (PMDD).
• Tuổi của bạn tại thời điểm mang thai (Càng trẻ thì nguy cơ càng cao).
• Sống một mình.
• Ít khi nhận được sự hỗ trợ của xã hội
• Trải qua xung đột hôn nhân.
• Mang thai ngoài ý muốn
• Đối mặt với nhiều căng thẳng trong cuộc sống như kinh tế, bạo lực gia đình…
• Thiếu sự quan tâm của người đàn ông.

Trầm cảm khi mang thai có nguy hiểm không?

Trường Cao đẳng Sản phụ khoa Hoa Kỳ khuyến cáo rằng các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe nên sàng lọc chứng trầm cảm và lo âu bằng cách sử dụng một công cụ tiêu chuẩn hóa ít nhất một lần đối với phụ nữ trong quá trình mang thai.

Những khuyến cáo này nhằm đảm bảo chúng ta có thể phát hiện những dấu hiệu lâm sàng liên quan đến trầm cảm trong quá trình mang thai và có những hỗ trợ kịp thời để hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực từ hội chứng này đến người mẹ và thai nhi.

Trầm cảm khi mang thai có thể tạo ra một số ảnh hưởng tiêu cực:

• Hạn chế khả năng tự chăm sóc bản thân của thai phụ: Việc chăm sóc sức khỏe của bản thân trong suốt thai kỳ là rất quan trọng nhưng chứng trầm cảm có thể khiến bạn gạt những nhu cầu cá nhân đó sang một bên. Nếu bị trầm cảm khi mang thai, bạn có thể không tuân theo các khuyến nghị của bác sĩ về thời gian nghỉ ngơi cũng như thực đơn ăn uống phù hợp. Điều này không những ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất của mẹ mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển của em bé.
• Sử dụng các chất độc hại: Trầm cảm khi mang thai nặng có thể khiến người mẹ không thể kiểm soát hành vi dẫn đến tình trạng sử dụng các chất độc hại như thuốc lá, rượu bia để giải tỏa tâm trạng. Tất cả điều này chắc chắn sẽ tạo nên những tác động có phần tiêu cực đến thai kỳ.
• Cản trở khả năng gắn kết của người mẹ với thai kỳ: Mặc dù em bé đang ở trong bụng mẹ nhưng em bé thực sự có thể nghe thấy bạn nói và cảm nhận được cảm xúc bằng cao độ, nhịp điệu và độ căng trong giọng nói của bạn. Tuy nhiên, nếu bạn đang bị trầm cảm trong quá trình mang thai thì rất khó có thể gắn kết được yếu tố này.
• Ảnh hưởng đến quá trình phát triển của thai nhi: Nếu người mẹ mắc chứng trầm cảm trong thai kỳ thì chắc chắn sẽ tồn tại nguy cơ nghiêm trọng như sảy thai, sinh non…

Các phương pháp điều trị trầm cảm khi mang thai

Để điều trị trầm cảm khi mang thai, các chuyên gia hoặc bác sĩ tâm lý sẽ sử dụng một số phương pháp như liệu pháp hành vi nhận thức, tự hỗ trợ hoặc sử dụng thuốc. Tùy vào thể trạng của mỗi cá nhân và tình hình bệnh, bác sĩ sẽ trao đổi kỹ với bạn về liệu pháp điều trị phù hợp nhất.

Liệu pháp hành vi nhận thức

Đối với liệu pháp tâm lý này, các chuyên gia tâm lý sẽ sử dụng chủ yếu phương pháp trao đổi, trò chuyện để từ đó nhìn nhận được vấn đề người bệnh đang gặp phải. Bằng cách hỗ trợ tự nhiên giúp thân chủ hiểu được vấn đề và tự cân bằng bản thân qua quá trình trị liệu, đây là phương pháp được rất nhiều chuyên gia tin tưởng sử dụng, đặc biệt là với phụ nữ đang trong quá trình mang thai.

Tự hỗ trợ

Nếu tình trạng trầm cảm khi mang thai ở mức độ nhẹ, bạn hoàn toàn có thể tự điều trị, cải thiện trạng thái tinh thần bằng những phương pháp sau:

• Nói chuyện với người mà bạn tin tưởng về cảm xúc của mình, chẳng hạn như chồng, gia đình hoặc bạn bè của bạn.
• Đừng bao giờ cảm thấy tội lỗi, xấu hổ hoặc vô dụng khi mang thai ngoài ý muốn vì đây hoàn toàn không phải lỗi của bạn. Hãy thích nghi và đón nhận đứa bé với tinh thần thoải mái nhất
• Tập thể dục thường xuyên, việc duy trì hoạt động sẽ giải phóng một số endorphin mang lại cảm giác dễ chịu cho bạn.
• Ăn uống đủ chất theo thực đơn khoa học ngay cả khi bạn không có cảm giác thèm ăn,
• Tránh sử dụng các chất kích thích như rượu, bia, thuốc lá.
• Hãy nghĩ về những điều tích cực đem lại cho bạn khi có sự xuất hiện của em bé trong thời gian sắp tới.

Sử dụng thuốc

Nếu bạn sử dụng thuốc chống trầm cảm trong khi mang thai, bác sĩ tâm lý sẽ cố gắng giảm thiểu sự tiếp xúc của em bé với thuốc. Điều này có thể được thực hiện bằng cách kê đơn một loại thuốc với liều thấp nhất, đặc biệt là trong 3 tháng đầu tiên của thai kỳ. 

SSRI

SSRI thường được coi là một lựa chọn tốt sử dụng cho bệnh nhân trầm cảm khi mang thai. Hiện nay, SSRI bao gồm citalopram (Celexa) và sertraline (Zoloft). Tuy nhiên, thuốc cũng có một số biến chứng tiềm ẩn bao gồm thay đổi cân nặng của mẹ và sinh non. Hầu hết các nghiên cứu cho thấy SSRI không liên quan đến dị tật bẩm sinh. Tuy nhiên, paroxetine (Paxil) có thể làm tăng nguy cơ dị tật tim thai và thường không được khuyến khích trong thai kỳ.

SNRI

SNRI cũng được coi là một lựa chọn tốt cho phụ nữ bị trầm cảm trong quá trình mang thai, bao gồm duloxetine (Cymbalta) và venlafaxine (Effexor XR)

Thuốc chống trầm cảm ba vòng

Nhóm thuốc này bao gồm Nortriptyline (Pamelor) và desipramine (Norpramin). Mặc dù thuốc chống trầm cảm ba vòng thường không được coi là phương pháp điều trị được ưu tiên hàng đầu, nhưng đây có thể là một lựa chọn hiệu quả cho những phụ nữ không phản ứng với các loại thuốc khác.

Thuốc chống trầm cảm ba vòng clomipramine (Anafranil) có thể liên quan đến dị tật bẩm sinh của thai nhi, bao gồm cả dị tật tim. Do đó, trong quá trình sử dụng thì bạn cũng nên trao đổi kỹ với bác sĩ về những nguy cơ tiềm ẩn trong quá trình mang thai.

Trên đây là một số chia sẻ liên quan đến hội chứng trầm cảm khi mang thai ở phụ nữ. Từ đó, giới thiệu với bạn đọc một số thông tin liên quan đến phương pháp điều trị trầm cảm trong quá trình mang thai hiệu quả nhất.

Nếu bạn đang mắc trầm cảm trong thai kỳ và đang băn khoăn không bết làm thế nào để tự giải quyết vấn đề thì hãy liên hệ ngay với chuyên gia/ bác sĩ của chúng tôi để được tư vấn và hỗ trợ trong thời gian sớm nhất.

Nhắc đến trầm cảm, chắc hẳn bạn đã từng nghe nói đến trầm cảm sau sinh, trầm cảm tuổi dậy thì… Thế nhưng, trầm cảm theo mùa có lẽ vẫn là một thuật ngữ tương đối lạ với nhiều người. Như vậy, trầm cảm theo mùa nghĩa là gì và có những biểu hiện cụ thể ra sao? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu ngay qua những nội dung dưới đây!

Trầm cảm theo mùa (SAD) là gì?

Về cơ bản, bạn có thể hiểu trầm cảm theo mùa là một chứng rối loạn cảm xúc thường xảy ra mỗi năm vào cùng một thời điểm nhất định. Đây được xem là một chứng trầm cảm tương đối hiếm gặp và người bệnh thường sẽ tự giải quyết được sau khi kết thúc chu kì của bệnh.

Đa phần, những người mắc chứng rối loạn cảm xúc theo mùa sẽ xuất hiện tâm trạng tiêu cực, cảm giác mệt mỏi khác thường bắt đầu vào mùa thu, mùa đông và kết thúc vào đầu mùa xuân hoặc đầu mùa hè. Do đó, các chuyên gia còn gọi chung đây là chứng “Trầm cảm mùa đông” vì nó thường xuất hiện khi thời tiết bắt đầu trở lạnh.

Theo khảo sát thực tế tại Hoa Kỳ, trầm cảm theo mùa có thể ảnh hưởng đến khoảng 11 triệu người vào mỗi năm và nguyên nhân chủ yếu được xác định là do sự thay đổi về ánh sáng giữa các mùa.

Dấu hiệu của trầm cảm theo mùa

Hiện nay, đa phần những người mắc trầm cảm theo mùa thường xuất hiện triệu chứng bắt đầu vào cuối mùa thu, đầu mùa đông và tiến mất vào những ngày nắng hơn của mùa xuân hoặc mùa hè. Bên cạnh đó, cũng có một số người bắt đầu có dấu hiệu vào đầu mùa hè và kết thúc vào mùa đông. Cụ thể, hãy tham khảo một số dấu hiệu cụ thể ngay dưới đây:

Dấu hiệu chung của chứng trầm cảm theo mùa

Khi bị trầm cảm theo mùa, mọi người có thể xuất hiện một số triệu chứng cụ thể dưới đây:

• Cảm thấy chán nản mỗi ngày mà không rõ lý do
• Mất hứng thú với các hoạt động từng yêu thích trước đó
• Có rất ít năng lượng
• Đối mặt với nhiều vấn đề về giấc ngủ
• Thay đổi nhu cầu ăn uống hàng ngày
• Cảm thấy mệt mỏi, uể oải
• Khó tập trung
• Cảm thấy vô vọng, vô giá trị hoặc tội lỗi
• Thường xuyên nghĩ đến cái chết hoặc có ý định tự tử

Các triệu chứng trầm cảm giai đoạn mùa thu và mùa đông

Các triệu chứng đặc trưng về chứng trầm cảm theo mùa được khởi phát vào mùa đông có thể bao gồm:

• Ngủ quá nhiều
• Thay đổi cảm giác thèm ăn, đặc biệt là thèm ăn các loại thực phẩm giàu carbohydrate
• Tăng cân khó kiểm soát
• Mệt mỏi
• Có ít năng lượng để học tập và làm việc

Các triệu chứng trầm cảm vào mùa xuân hoặc mùa hè

Các triệu chứng đặc trưng về chứng trầm cảm theo mùa được khởi phát vào mùa xuân hoặc mùa hè có thể bao gồm:

• Khó ngủ (mất ngủ)
• Kém ăn
• Giảm cân
• Kích động hoặc lo lắng quá mức về những vấn đề không rõ ràng

Muốn biết bạn có trầm cảm hay không? Test trầm cảm tại đây

Nguyên nhân của chứng trầm cảm theo mùa

Hiện nay, các chuyên gia vẫn chưa xác định được rõ nguyên nhân gây nên chứng trầm cảm theo mùa. Thế nhưng, chúng ta có thể điểm qua một vài tác nhân có thể làm ảnh hưởng đến trạng thái cảm xúc của cá nhân theo mùa dưới đây:

Sự thay đổi của đồng hồ sinh học

Khi bước sang mùa đông, mức độ ánh sánh mặt trời tác động lên trái đất sẽ có sự giảm rõ rệt. Sự suy giảm của ánh sáng này có thể tác động và làm gián đoạn đồng hồ sinh học ở bên trong cơ thể của con người và tạo nên cảm giác chán nản một cách tự nhiên.

Suy giảm chất dẫn truyền thần kin

Hiện nay, sự sụt giảm của serotonin (một chất dẫn truyền thần kinh trong não) có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến tâm trạng của con người. Vì vậy, đây cũng là một trong những nguyên nhân điển hình được đánh giá là có ảnh hưởng đến trạng thái cảm xúc của con người vào mùa đông vì ánh sáng mặt trời giảm cũng làm giảm lượng serotonin trong cơ thể.

Sự cân bằng của melatonin

Việc thay đổi ánh sáng ở mùa đông cũng có thể phá vỡ sự cân bằng của mức độ melatonin trong cơ thể, đây là một chất đóng vai trò quan trọng trong mô hình giấc ngủ và tâm trạng.

Nhìn chung, hầu hết các nguyên nhân gây trầm cảm theo mùa nêu trên đều có liên quan đến sự thay đổi về mức độ ánh sáng trong ngày vào mùa đông. Do đó, đa phần những quốc gia có đủ ánh sáng ban ngày thường ít xuất hiện tình trạng trầm cảm này. Chẳng hạn, ở Việt Nam thì miền Nam sẽ có tỷ lệ người bị rối loạn cảm xúc theo mùa ít hơn miền Bắc.

Những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc trầm cảm theo mùa

Hiện nay, rối loạn cảm xúc theo mùa thường được xác định là xuất hiện ở phụ nữ nhiều hơn so với nam giới và xuất hiện đa phần ở những người trẻ tuổi. Cụ thể, hãy cùng chúng tôi tìm hiểu về một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc trầm cảm theo mùa dưới đây:

Tiền sử gia đình: Người bị mắc trầm cảm theo mùa thường có người nhà cũng từng mắc trầm cảm trước đó.

Mắc chứng rối loạn lưỡng cực hoặc trầm cảm nặng: Những triệu chứng của rối loạn cảm xúc theo mùa có thể tăng nhanh hơn nếu bạn là người đang mắc một trong hai chứng bệnh tâm lý điển hình nêu trên.

Sống tại khu vực xa đường xích đạo: Người sống xa đường xích đạo thường phải đối mặt với mùa đông nhiều hơn nên sẽ tiếp xúc với ít ánh sáng mặt trời trong một ngày.

Trầm cảm theo mùa có nguy hiểm không?

Về cơ bản, nhiều người cho rằng chứng trầm cảm theo mùa không gây ra quá nhiều nguy hiểm cho người bệnh vì những dấu hiệu này sẽ nhanh chóng biến mất khi mùa hè đến. Tuy nhiên, bạn cũng nên xem xét kỹ các dấu hiệu của bệnh vì SAD cũng có thể trở nên nghiêm trọng hơn nếu phải chịu căng thẳng quá mức trong giai đoạn này hoặc không được hỗ trợ đúng cách. Cụ thể, trầm cảm theo mùa có thể gây ảnh hưởng đến người bệnh như sau:

• Khiến người bệnh có xu hướng tách khỏi xã hội
• Gặp khó khăn trong việc thiết lập các mối quan hệ tại trường học hoặc nơi làm việc
• Không thể tập chung hoàn thiện công việc
• Người bệnh có xu hướng lạm dụng chất kích thích quá mức để giải tỏa căng thẳng
• Hình thành rối loạn sức khỏe tinh thần khác như lo lắng quá mức, trầm cảm mãn tính, rối loạn cảm xúc
• Xuất hiện suy nghĩ hoặc hành vi tự tử.

Điều trị chứng trầm cảm theo mùa

Nếu bạn hoặc người thân có xuất hiện một số biểu hiện của chứng trầm cảm theo mùa thì nên đến các phòng khám tâm lý để nhận được sự hỗ trợ, chẩn đoán từ chuyên gia. Hiện nay, các bác sĩ và chuyên gia tâm lý có thể áp dụng một số phương pháp điều trị dưới đây:

Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT)

Đây là liệu pháp tâm lý mà các chuyên gia sẽ hỗ trợ cá nhân hiểu được suy nghĩ và cách hành xử ảnh hưởng thế nào đến trạng thái cảm xúc. Từ đó định hướng cá nhân thay đổi cách suy nghĩ về những tình huống xã hội theo hướng tích cực hơn, từ đó dẫn giúp bệnh nhân cải thiện được vấn đề của mình.

Cụ thể, nhà tâm lý sẽ thông qua việc trò chuyện để khám phá được những suy nghĩ và cảm xúc có hại làm ảnh hưởng đến bệnh nhân. Từ đó khuyến khích bệnh thân thay đổi suy nghĩ, cải thiện hành vi với cách thực hành tích cực.

Tham vấn kết hợp với liệu pháp phân tâm

Hiện nay, các chuyên gia tâm lý cũng có thể kết hợp giữa tham vấn tâm lý và liệu pháp phân tâm học để khám phá vấn đề của thân chủ, từ đó đưa ra những định hướng giải quyết phù hợp.

Đầu tiên, chuyên gia tâm lý sẽ có những buổi gặp mặt để tham vấn, lắng nghe vấn đề mà người bệnh gặp phải như một người bạn. Sau đó nhà tâm lý sẽ cùng bạn thảo luận về vấn đề cũng như cảm giác mà bạn phải đối mặt trong quá khứ, hiện tại để tìm hiểu xem liệu vấn đề trong quá khứ có phải là nguyên nhân dẫn đến chứng trầm cảm theo mùa của bạn hay không. Khi đã hiểu được gốc rễ của vấn đề thì chuyên gia sẽ bắt đầu xây dựng phác đồ điều trị để hỗ trợ bệnh nhân cải thiện vấn đề mình gặp phải trong thời gian nhanh nhất có thể.

Sử dụng thuốc chống trầm cảm

Với những cá nhân mắc chứng rối loạn cảm xúc theo mùa có dấu hiệu nặng, các bác sĩ hoàn toàn có thể tiến hành kê đơn thuốc chống trầm cảm để cải thiện dần vấn đề mà bệnh nhân gặp phải. Hiện nay, các loại thuốc chống trầm cảm được đánh giá là có hiệu quả tốt nhất khi người bệnh sử dụng vào đầu mùa đông trước khi triệu chứng bệnh xuất hiện và duy trì sử dụng thuốc cho đến mùa xuân.

Thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI) đang được biết đến là một trong những loại thuốc được sử dụng phổ biến nhất cho bệnh nhân mắc chứng trầm cảm theo mùa. Thuốc sẽ có tác dụng làm tăng hormone serotonin trong não, từ đó hỗ trợ cải thiện tâm trạng của người bệnh.

Liệu pháp ánh sáng

Có thể nói, liệu pháp ánh sáng là một trong những phương pháp phổ biến nhất để điều trị chứng trầm cảm theo mùa cũng như một số bệnh lý khác bằng cách để bệnh nhân tiếp xúc với ánh sáng nhân tạo. Trong quá trình trị liệu bằng ánh sáng, người bệnh sẽ ngồi hoặc làm việc gần một thiết bị gọi là hộp trị liệu bằng ánh sáng. Hộp này sẽ phát ra ánh sáng bắt chước ánh sáng tự nhiên ngoài trời.

Về cơ bản, đây là phương pháp được cho là sẽ ảnh hưởng đến các chất dẫn truyền thần kinh bên trong não, giúp giảm bớt các rối loạn cảm xúc của bệnh nhân. Phương pháp này cũng có tác dụng điều trị các loại trầm cảm, rối loạn giấc ngủ cũng như một số rối loạn cảm xúc khác.

Hy vọng qua những chia sẻ nêu trên, bạn đọc đã hiểu rõ hơn về chứng trầm cảm theo mùa cũng như những nguyên nhân, biểu hiện và phương pháp điều trị hội chứng tâm lý này hiệu quả nhất hiện nay.