Author: Thành Nguyễn

Khi nhắc đến hội chứng trầm cảm, chắc hẳn bạn thường nghĩ đến những triệu chứng buồn rầu, chán nản, tuyệt vọng… Tuy nhiên, khác với những loại trầm cảm thông thường, các chuyên gia tâm lý hiện nay cũng xác định thêm một loại trầm cảm khác với tên gọi “trầm cảm cười”. Như vậy, trầm cảm cười là gì và làm sao để phát hiện những dấu hiệu của hội chứng tâm lý này? 

Khái niệm trầm cảm cười

Thông thường, trầm cảm là hội chứng thường liên quan nhiều đến nỗi buồn, sự tuyệt vọng của một cá nhân, thậm chí khiến họ tách biệt khỏi xã hội và có xu hướng nghĩ đến cái chết. Tuy nhiên, trầm cảm cười lại được biết đến là một trong những thuật ngữ khá mới lạ khiến nhiều người thắc mắc.

Thực ra, bạn có thể hiểu một cách đơn giản, trầm cảm cười là thuật ngữ chỉ một người sống với sự trầm cảm bên trong, họ thường không muốn làm gì, ở trong trạng thái chán nản, mệt mỏi nhưng lại thể hiện ra bên ngoài là một người vui vẻ và hạnh phúc. Trong mắt người khác, cuộc sống của họ thường được coi là hoàn hảo hay “cuộc sống trong mơ”.

Cho đến hiện nay, trầm cảm cười không thực sự được công nhận là tình trạng bệnh lý được liệt kê trong sổ tay chẩn đoán và thống kê các rối loạn tâm thần (DSM-5). Tuy nhiên hội chứng trầm cảm này có thể được chẩn đoán là một loại rối loạn trầm cảm nặng với những đặc điểm không điển hình.

Các dấu hiệu của trầm cảm cười

Có thể nói, trầm cảm cười là một trong những hội chứng có dấu hiệu rất khó phát hiện vì họ có xu hướng giấu đi trạng thái cảm xúc thật sự của mình. Họ thường đeo lên mặt một lớp mặt nạ hoàn hảo với niềm vui, hạnh phúc khiến người xung quanh ngưỡng mộ. Tuy nhiên, bên trong họ vẫn trải qua trạng thái đau buồn của chứng trầm cảm.

Cụ thể, người bệnh có thể tự trải qua những dấu hiệu cơ bản của trầm cảm bao gồm:

• Thay đổi cảm giác thèm ăn, cân nặng
• Mất ngủ hoặc ngủ quá nhiều
• Luôn ở trong trạng thái mệt mỏi
• Xuất hiện cảm giác tuyệt vọng, thất vọng về bản thân
• Mất hứng thú với mọi việc, không có được niềm vui thật sự.

Tuy nhiên, với những người xung quanh thì hoàn toàn không thể nhận ra những dấu hiệu này của người bệnh. Họ sẽ cố gắng che dấu tất cả cảm xúc tiêu cực và thể hiện ra bên ngoài là người hạnh phúc quá mức, chẳng hạn như:

• Năng động tham gia vào các hoạt động với cường độ cao
• Tỏ ra vui vẻ, lạc quan, gần như không bao giờ thể hiện là mình đang buồn.
• Trong mắt người khác, họ là người vô cùng hạnh phúc
• Người có công việc ổn định, gia đình hạnh phúc

Đối với người bệnh mắc hội chứng trầm cảm cười, bạn có thể tự nhận thấy mình xuất hiện những dấu hiệu sau:

• Cảm thấy mình sẽ tạo gánh nặng cho mọi người nếu thể hiện cảm xúc thật
• Tự động viên bản thân không bị trầm cảm mà cho rằng mình đang rất ổn
• Nhận thấy cuộc sống của những người xung quanh tệ hơn mình
• Cảm thấy có thể mọi người xung quanh sẽ hạnh phúc hơn nếu không có bạn
• Tuyệt vọng, thất vọng về bản thân khi ở một mình

Đối tượng có nguy cơ mắc chứng trầm cảm cười

Hiện nay, các chuyên gia vẫn chưa xác định được rõ nguyên nhân gây ra hội chứng trầm cảm cười. Thế nhưng, với những tài liệu chuyên môn đã được nghiên cứu kỹ lưỡng, các chuyên gia cho rằng những người dưới đây thường có nguy cơ mắc chứng trầm cảm cười tương đối cao.

Người đối mặt với thay đổi lớn trong cuộc sống

Tương tự như những hội chứng trầm cảm khác, trầm cảm cười cũng được chứng minh là có liên quan đến sự thay đổi lớn trong cuộc sống. Những tình huống làm thay đổi cuộc sống của họ quá bất ngờ sẽ khiến tinh thần tác động quá mức, kích hoạt trạng thái trầm cảm.

Sự phán xét của xã hội

Ở một số nền văn hóa trên thế giới, mức độ kỳ thị cao, sự phán xét của xã hội với một người cũng có thể tác động làm ảnh hưởng đến cảm xúc của cá nhân. Chẳng hạn, một người đàn ông thể hiện cảm xúc buồn, thất vọng lại bị coi là yếu đuối, lười biếng, tìm lý do để trì trệ công việc. Vì sự kỳ thị, suy xét này nên họ thường có xu hướng giấu đi cảm xúc thật của bản thân vào những lần sau.

Tương tự như vậy, người Việt thường có quan điểm dạy con từ thủa nhỏ là “đàn ông không được khóc”, chính vì vậy nên người đàn ông thường bị áp lực, chịu định kiến của xã hội và không dám thể hiện cảm xúc thật. Điều này khi kéo dài vô hình sẽ khiến họ đeo lên mặt chiếc mặt nạ vui vẻ nhưng đằng sau đó là cảm xúc thật buồn bã, chán nản khi ở một mình.

Truyền thông xã hội

Với sự phát triển ngày càng nhanh chóng của công nghệ thông tin, một người có thể dễ dàng bị những người xung quanh tấn công chỉ vì một vấn đề rất nhỏ qua nền tảng mạng xã hội.  

Với sự phát triển mạnh mẽ này, nhiều người có xu hướng chia sẻ những khoảnh khắc đẹp của mọi người thay vì thể hiện cái tôi thực sự đang ở trong trạng thái bất ổn. Điều này có thể tạo ra một khoảng trống về thực tế, tạo điều kiện cho chứng trầm cảm cười có cơ hội để phát triển.

Sự kỳ vọng quá lớn

Trong chúng ta, chắc hẳn bất cứ ai cũng có kỳ vọng không thực tế về bản thân để cố gắng khiến mình trở nên mạnh mẽ hơn, tốt đẹp hơn. Đồng thời, bản thân cũng bị áp lực bởi những kỳ vọng bên ngoài đến từ gia đình, bạn bè, đồng nghiệp…

Vì lý do kỳ vọng quá lớn, họ không thể đạt được nhưng cũng không muốn thể hiện mình là người thất bại, bản thân bất lực với những kỳ vọng đó. Vì vậy, người chịu kỳ vọng quá lớn thường có xu hướng giấu đi cảm xúc thật bên ngoài, chịu đựng áp lực một mình, gia tăng nguy cơ mắc hội chứng trầm cảm cười.

Làm sao để chẩn đoán trầm cảm cười

Theo sự đánh giá của các chuyên gia, trầm cảm cười thường biểu hiện với các dấu hiệu có phần đối ngược giữa bên trong và sự biểu hiện bên ngoài. Điều này làm quá trình chẩn đoán diễn ra phức tạp hơn rất nhiều.

Thậm chí, ngay cả người bệnh cũng không nhận ra mình bị bệnh nên rất khó để bác sĩ có thể chẩn đoán chính xác tình trạng trầm cảm cười.

Thông thường, để chẩn đoán bệnh trầm cảm cười, chuyên gia y tế sẽ tiến hành hỏi chuyện người bệnh về những câu hỏi có liên quan đến triệu chứng xảy ra gần đây, đồng thời sử dụng phương pháp hồi cố để xác định xem có phải bạn đã trải qua một biến cố lớn trong cuộc sống hay không, từ đó tìm được nguyên nhân gây bệnh.

Đồng thời, người được chẩn đoán trầm cảm cười phải xuất hiện các dấu hiệu liên tục mỗi ngày trong ít nhất hai tuần. Triệu chứng có ảnh hưởng đến cách bạn cảm nhận, suy nghĩ cũng như xử lý vấn đề.

Điều trị chứng trầm cảm cười

Một người bị trầm cảm cười thường khó nhận biết hơn so với những người bị trầm cảm thông thường. Họ thường tỏ ra rất ổn, rất nhiều năng lượng nên nhiều người cho rằng không cần can thiệp, điều trị.

Thế nhưng, trầm cảm cười vẫn có nguy cơ như các loại trầm cảm khác và có thể dẫn đến tự tử, vì vậy nếu bạn phát hiện mình có những triệu chứng và dấu hiệu nguy cơ nêu trên thì nên tìm đến sự can thiệp của bác sĩ để được hỗ trợ chuyên môn kịp thời.

Cụ thể, bác sĩ có thể áp dụng một số phương pháp điều trị dưới đây đối với bệnh nhân mắc hội chứng trầm cảm cười

Trị liệu tâm lý

Có thể nói, sử dụng các phương pháp trị liệu tâm lý chính là sự lựa chọn được ưu tiên hàng đầu với những bệnh nhân mắc chứng trầm cảm cười. Trị liệu tâm lý đơn thuần chỉ là sự trao đổi, chia sẻ của bệnh nhân với chuyên gia tâm lý về những vấn đề, những áp lực mà bản thân đang gặp phải, từ đó chuyên gia sẽ phân tích và tìm ra nguyên nhân của vấn đề để hỗ trợ bệnh nhân gỡ bỏ nút thắt trong lòng.

Việc hỗ trợ bệnh nhân giải tỏa cảm xúc ban đầu, giảm bớt căng thẳng sẽ giúp bệnh nhân thoải mái chia sẻ và thực hành trong suốt quá trình can thiệp điều trị.

Ngoài trị liệu cá nhân, với những người mắc trầm cảm cười thì chuyên gia thường xây dựng một số buổi trị liệu nhóm, trị liệu gia đình để giúp bệnh nhân tự nhận thức được quan niệm sai lầm của bản thân. Đồng thời giúp bệnh nhân suy nghĩ đúng và sẵn sàng chia sẻ những khó khăn của mình với người xung quanh thay vì giữ kín và tự chịu đựng một mình.

Sử dụng thuốc

Tương tự như những loại trầm cảm khác, bệnh nhân mắc chứng trầm cảm cười cũng đối mặt với những căng thẳng, bất ổn tâm lý. Thậm chí, họ phải chịu đựng những áp lực lớn hơn khi phải gồng mình để đối mặt với khó khăn.

Vì vậy, các bác sĩ cũng có thể chỉ định bệnh nhân sử dụng thuốc để cải thiện, ức chế các chất dẫn truyền thần kinh trong não bộ dưới đây:

• Thuốc chống trầm cảm ba vòng
• Các loại thuốc ức chế tái hấp thu serotonin, ức chế monoamin oxidase  (SSRI và SNRI)
• Thuốc an thần
• Thuốc tăng cường tuần hoàn não

Thay đổi lối sống và cách suy nghĩ

• Học cách mở lòng, sẵn sàng chia sẻ với những người xung quanh về vấn đề mình đang gặp phải. Sự chia sẻ và đồng cảm của người xung quanh sẽ giúp bệnh nhân cải thiện nhanh chóng vấn đề.
• Đừng cố tỏ ra vui vẻ, hạnh phúc mà nên tiết chế lại những hoạt động không cần thiết để có thời gian nghỉ ngơi.
• Đảm bảo ngủ đủ giấc, ăn uống đủ chất để cải thiện sức khỏe, giải tỏa căng thẳng.
• Hạn chế sử dụng các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá
• Tập thể dục, thiền, yoga để cân bằng cảm xúc, giảm căng thẳng cũng như tự thư giãn sau một ngày dài làm việc.

Trên đây là một số thông tin cơ bản liên quan đến hội chứng trầm cảm cười. Hy vọng qua những chia sẻ này, bạn đọc đã hiểu rõ về những dấu hiệu, nguyên nhân cũng như cách điều trị liệu quả để nhanh chóng cải thiện trạng thái tâm lý của bản thân hoặc hỗ trợ được người thân đang mắc chứng trầm cảm cười. 

Muốn biết bạn có trầm cảm hay không? Test trầm cảm tại đây

Hội chứng tâm lý thực chất chỉ là thuật ngữ nhằm ám chỉ những vấn đề tâm lý nghiêm trọng làm ảnh hưởng đến cuộc sống bình thường của con người nếu xuất hiện trong thời gian dài.

Mặc dù các triệu chứng tâm lý tương đối giống nhau, tuy nhiên nếu suy xét kỹ về nguyên nhân, triệu chứng chi tiết thì chúng ta có thể chia những hội chứng tâm lý thành nhiều kiểu loại khác nhau. Cụ thể, hãy cùng chúng tôi tìm hiểu một số thông tin cơ bản về các hội chứng tâm lý phổ biến dưới đây!

Tổng hợp các hội chứng tâm lý nguy hiểm

Hiện nay, dựa vào những nghiên cứu khoa học đã được công bố, người ta có thể chia hội chứng tâm lý ra thành nhiều loại khác nhau. Cụ thể, hãy cùng chúng tôi tìm hiểu về các hội chứng tâm lý thường gặp ngay dưới đây:

Các hội chứng tâm lý rối loạn lo âu

Có thể nói, rối loạn lo âu là một trong những hội chứng tâm lý xuất hiện rất phổ biến ở con người, đặc biệt là những người thường xuyên đối mặt với áp lực. Khi mắc phải hội chứng này, người bệnh thường xuất hiện những cảm giác lo lắng một cách quá mức đối với các tình huống, các sự kiện bình thường xảy ra trong cuộc sống. Sự lo lắng của người bệnh có thể trở nên rất vô lý với những người xung quanh.

Khi tình trạng lo lắng quá mức lặp đi, lặp lại nhiều lần gây ra những biến đổi về tâm lý và hành vi của cá nhân như sợ nơi đông người, sợ tiếng động lớn, luôn cảm thấy có người muốn tấn công làm hại mình… thì bạn nên tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý để chẩn đoán và có cách giải quyết phù hợp.

Hiện nay, chúng ta có thể chia rối loạn lo âu thành một số nhóm bệnh phổ biến bao gồm:

• Chứng sợ đám đông: Chứng sợ đám đông thường xuất hiện với biểu hiện người bệnh sẽ lo lắng, sợ hãi và luôn muốn được ở một mình.
• Claustrophobia: Khi sống trong không gian nhỏ hẹp, những người mắc hội chứng Claustrophobia thường có xu hướng lo sợ, hoảng loạn không thể làm chủ được hành vi, đặc biệt là khi ở một mình.
• Rối loạn cá nhân hóa: Với chứng rối loạn này, người bệnh sẽ thường xuyên xuất hiện cảm giác bản thân không thể kết nối với cơ thể của mình. Thông thường rối loạn này sẽ xuất hiện khi bạn phải đối mặt với một cú sốc quá lớn.
• Rối loạn lo âu tổng quát (GAD): Đây là loại rối loạn lo âu xuất hiện phổ biến nhất, đa phần những người bị rối loạn lo âu tổng quát thường có xu hướng có cảm giác như có điều gì đó tồi tệ đang rình rập, chờ đợi để phá hoại bạn. Vì vậy, bạn luôn sống trong cảm giác lo lắng, sợ hãi xã hội.
• Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD): Rối loạn ám ảnh cưỡng chế là cảm giác bạn luôn bị khó chịu với những thứ bừa bộn hoặc khó chịu với nhiều thứ trong cuộc sống. Chẳng hạn như người rửa tay liên tục, sắp xếp mọi thứ thật gọn gàng và yêu cầu mọi người phải làm theo mình…
• Rối loạn hoảng sợ: Rối loạn hoảng sợ là chứng bệnh tâm lý mà người bệnh thường hoảng sợ, lo lắng quá mức về một số vấn đề cụ thể nào đó, thậm chí có thể lo sợ bất chợt mà không có lý do.
• Người có xu hướng theo chủ nghĩa hoàn hảo: Người bị rối loạn hoàn hảo thường có xu hướng muốn tất cả mọi thứ phải thật hoàn hảo trong công việc cũng như tình cảm.
• Rối loạn lo âu phân ly: Hiện nay, chứng rối loạn này đang phát triển phổ biến ở trẻ em, trẻ bị rối loạn phân ly thường có xu hướng gắn bó với một vật dụng hay cá nhân nào đó. Khi bị phân tách sẽ xuất hiện cảm giác lo sợ, khó có thể thích nghi.
• Rối loạn lo âu xã hội: Đây là triệu chứng rối loạn mà cá nhân thường xuất hiện cảm giác lo lắng, khó chịu khi ở bên cạnh người khác hoặc ở bên trong xã hội.

Hội chứng rối loạn cảm xúc

Rối loạn cảm xúc là một trong các hội chứng tâm lý điển hình thường xuất hiện với sự bất ổn về cảm xúc. Người mắc hội chứng này có thể chuyển đổi nhanh chóng tâm trạng từ sự hưng phấn qua trầm cảm.

Theo nghiên cứu khách quan, các nhà khoa học đã chỉ ra rằng có khoảng 5% dân số trên thế giới sẽ không may mắn mắc phải hội chứng rối loạn cảm xúc, nếu để rối loạn phát triển lâu dài thì có thể khiến cá nhân rơi vào trạng thái tinh thần tiêu cực, vui buồn thất thường không thể kiểm soát. Nếu tình trạng bệnh tệ hơn và không được giải quyết kịp thời có thể sẽ dẫn đến trầm cảm.

Hiện nay, chúng ta có thể chia rối loạn cảm xúc thành các hội chứng tâm lý cụ thể dưới đây:

• Rối loạn lưỡng cực: Đây là loại rối loạn cảm xúc được đặc trưng bởi giai đoạn rối loạn hưng cảm, phối hợp với các giai đoạn trầm cảm trong quá trình phát triển bệnh tâm lý, có ảnh hưởng khá nghiêm trọng tới trạng thái tinh thần của con người.
• Trầm cảm: Trầm cảm là một loại rối loạn cảm xúc cực kỳ điển hình có thể được hình thành bởi nhiều nguyên nhân khác nhau, tuy nhiên đặc điểm chung thường khiến người bệnh xuất hiện cảm giác tuyệt vọng, chán nản nghiêm trọng.
• Rối loạn mất điều chỉnh tâm trạng muốn gây rối (DMDD): Đây là một loại rối loạn cảm xúc thường xuất hiện ở trẻ em. Trẻ thường có xu hướng bộc lộ những cơn cáu giận một cách giữ dội, làm ảnh hưởng đến sinh hoạt bình thường của trẻ ở nhà và trong xã hội.
• Rối loạn tự hại bản thân: Người mắc chứng tự hại sẽ thường có xu hướng tự làm tổn hại đến sức khỏe thể chất của bản thân để có cảm giác dễ chịu về cảm xúc, các hành vi tự hại có thể kể đến như cắt tay, cắn ngón tay bật máu…

Hội chứng rối loạn nhân cách

Rối loạn nhân cách cũng là một trong các hội chứng tâm lý điển hình mà rất nhiều người sẽ gặp phải ít nhất một lần trong cuộc đời. Đây là một nhóm những rối loạn tâm thần ảnh hưởng đến cách suy nghĩ, cách hành động và đặc điểm tính cách của một cá nhân.

Theo các chuyên gia tâm lý, rối loạn nhân cách nếu phát triển nhanh và không được can thiệp kịp thời thì cực kỳ nguy hiểm đến sức khỏe tinh thần và thể chất của người bệnh. Đặc biệt, chứng rối loạn nhân cách ở một người còn có nguy cơ gây ảnh hưởng đến những người xung quanh người bệnh.

Hiện nay, chúng ta có thể chia ra làm một số rối loạn nhân cách cụ thể dưới đây:

• Rối loạn nhân cách chống đối xã hội: Đây là một trong các hội chứng tâm lý mà người bệnh sẽ không quan tâm đến những người xung quanh, thậm chí có những suy nghĩ và hành vi làm tổn hại và chống đối lại với tiêu chuẩn chung của xã hội.
• Rối loạn gắn bó: Rối loạn này thường xuất hiện ở trẻ em với nhu cầu được gắn bó cùng người chăm sóc, tuy nhiên nếu trẻ có nhu cầu gắn bó quá lớn và không thể tách rời thì chúng ta cần tìm ra căn nguyên của vấn đề để có thể giải quyết.
• Đa nhân cách: Đây là hội chứng tâm lý đặc biệt mà cho đến hiện nay các chuyên gia nghiên cứu vẫn chưa thể giải thích rõ ràng về tình trạng này. Cụ thể, người bệnh sẽ có xu hướng bị phân ly ra làm nhiều loại nhân cách khác nhau, nhân cách này sẽ không biết đến sự tồn tại của nhân cách còn lại.
• Rối loạn nhân cách tránh né: Đây là trạng thái không được bình thường của nhân cách con người, họ thường có đặc điểm là xuất hiện sự ức chế, tự đánh giá thấp bản thân mình hoặc nhạy cảm quá mức với đánh giá của những người xung quanh.

Hội chứng phản ứng với stress

Là một trong các hội chứng tâm lý được điển hình bởi trạng thái căng thẳng kéo dài liên tục, hội chứng phản ứng với stress là  tình trạng ngắn hạn xảy ra khi bạn khó kiểm soát, hay khó thích ứng, với một stress cụ thể. Tuy nhiên, hội chứng này sẽ chỉ gây nguy hiểm và cần được hỗ trợ nếu trạng thái stress vẫn luôn kéo dài liên tục trong khoảng 6 tháng liên tục, không có dấu hiệu dừng lại.  

Vì hội chứng này thường xuất hiện một số triệu chứng tương tự gần giống với trầm cảm như buồn bực phát khóc, không kiểm soát được trạng thái cảm xúc, luôn cảm thấy tuyệt vọng… nên người ta thường gọi đây là trạng thái “Trầm cảm tạm thời do hoàn cảnh”.

Hiện nay, chúng ta có thể chia hội chứng phản ứng với stress ra làm hai nhóm hội chứng cụ thể bao gồm:

• Rối loạn thích ứng và trầm cảm chủ yếu: Chứng rối loạn này thường có một số triệu chứng trùng với dấu hiệu của trầm cảm, tuy nhiên không có quá nhiều những triệu chứng làm ảnh hưởng tới cơ thể và cảm xúc hoặc dẫn đến suy nghĩ tiêu cực, mong muốn được tự sát như người bị mắc trầm cảm.
• Rối loạn sau sang chấn (PTSD): Đây là phản ứng điển hình bởi sự kiện đe dọa đến tính mạng, xảy ra sau khoảng 1 tháng bởi sự kiện gây căng thẳng, làm ảnh hưởng đến trạng thái tâm lý của người bệnh.

Các hội chứng tâm lý khác

Ngoài những hội chứng điển hình nêu trên, chúng ta có thể nhắc đến các hội chứng tâm lý không quá phổ biến dưới đây:

• Hội chứng rối loạn tâm thần
• Rối loạn phát triển
• Hội chứng rối loạn phổ tự kỷ- tăng động giảm chú ý
• Rối loạn nhận thức
• Các hội chứng rối loạn phụ thuộc
• Rối loạn hành vi

Hy vọng qua những chia sẻ ở bài viết trên, bạn đọc đã hiểu rõ hơn về các hội chứng tâm lý điển hình thường xuất hiện và làm ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần và thể chất của con người. Từ đó, bạn có thể phát hiện kịp thời các hội chứng rối loạn để tìm đến sự hỗ trợ của chuyên gia và các bác sĩ trong thời gian sớm nhất.

Bạn có bao giờ gặp những người có tuổi tác và ngoại hình đã trưởng thành nhưng lại suy nghĩ và hành xử như một đứa trẻ chưa? Đó có thể là một Peter Pan của đời thực – hay còn gọi là người mắc hội chứng Peter Pan. Tuy chưa được công nhận là bệnh hay rối loạn tâm thần nhưng hội chứng này vẫn gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực trong đời sống xã hội.

Từ Peter Pan đến những đứa trẻ trong hình hài người lớn

Hội chứng Peter Pan được đặt tên từ một nhân vật hư cấu của nhà văn James Matthew Barrie. Nhân vật Peter Pan trong tiểu thuyết chọn một cuộc sống “mãi mãi tuổi 12”, giữ bản thân mãi mãi ở hình hài của một cậu bé 12 tuổi để được thoải mái vui chơi và tận hưởng cuộc sống ở vùng đất thần tiên.

Cậu sợ hãi thế giới người lớn nên lựa chọn không bao giờ trưởng thành. Còn những Peter Pan ở ngoài đời thực là những người mà thân xác của họ vẫn lớn lên theo tuổi tác sinh học nhưng họ không muốn hoặc cảm thấy không thể trưởng thành nên tâm trí và tính cách của họ vẫn chỉ như một đứa trẻ con.

Nhà tâm lý học Dan Kiley là người đầu tiên đề cập đến hội chứng này vào năm 1983 thông qua cuốn sách “Hội chứng Peter Pan: Đàn ông chưa bao giờ trưởng thành”. Theo ông, hội chứng này không liên quan đến trí thông minh mà liên quan đến sự trưởng thành về mặt cảm xúc của con người.

Những Peter Pan trong đời thực hoàn toàn có thể trưởng thành nhưng vẫn nhất quyết từ chối gánh vác trách nhiệm của người trưởng thành, chỉ muốn mãi mãi là một đứa trẻ được gia đình chăm sóc. Hội chứng này xuất hiện ở cả đàn ông và phụ nữ, tuy nhiên tỉ lệ nam giới bị ảnh hưởng cao hơn nhiều so với nữ giới.

Dấu hiệu nhận biết các Peter Pan trong đời thực

Họ ái kỉ và có cái tôi lớn

Những người mắc hội chứng Peter Pan luôn muốn người khác phải quan tâm chú ý đến mình nhưng chính họ lại không để tâm đến cảm xúc của người khác. Họ muốn tất cả mọi người xung quanh phải nuông chiều và đáp ứng nhu cầu của mình. Nếu có điều gì không được thỏa mãn, họ dễ tự ái, nổi giận, bốc đồng và công kích người khác. Họ không coi trọng điều gì khác ngoài chính bản thân mình.

Họ không biết nhận lỗi và chịu trách nhiệm

Bởi vì có cái tôi lớn, nên nếu có xung đột hoặc chuyện không tốt xảy ra, các Peter Pan không bao giờ nhìn thấy hoặc chấp nhận lỗi từ bản thân mình. Họ luôn đổ lỗi cho bất kỳ người nào khác với thái độ tức giận, la hét với những lời lẽ xúc phạm người khác.

Mặt khác, nếu không thể đổ lỗi và trút giận, họ sẽ tìm cách trốn chạy, trì hoãn và làm bản thân xao nhãng bằng những việc khác. Họ trốn chạy và tin rằng vấn đề sẽ tự biến mất như một cách tự trấn an bản thân. 

Họ không biết cách bộc lộ cảm xúc phù hợp

Người có hội chứng Peter Pan là những người không trưởng thành về mặt cảm xúc. Họ không biết giải thích cảm xúc của mình như thế nào, hay căn nguyên của nó từ đâu.

Do đó, họ luôn cảm thấy bức bối, bất công, như thể mình là nạn nhân trong mọi tình huống. Cuối cùng họ giải tỏa bằng những cách tiêu cực là phàn nàn, than vãn, nổi giận vô cớ, gây tổn thương cho người khác như chính sự tổn thương mà họ tự cảm thấy bên trong mình. Ngoài ra, họ cũng thường giải tỏa bằng cách ăn uống không kiểm soát, chơi game trong thời gian dài, lạm dụng rượu bia hoặc chất kích thích…

Họ sống phụ thuộc vào bố mẹ

Mặc dù đã trưởng thành về mặt thể chất nhưng các Peter Pan vẫn xem mình là một đứa trẻ nên luôn đòi hỏi sự quan tâm, chăm sóc, nuôi dưỡng của bố mẹ dành cho mình.

Từ những nhu cầu sinh hoạt đến tài chính, tình cảm họ đều dựa dẫm và tìm sự giúp đỡ từ bố mẹ; mặc định đó là trách nhiệm của bố mẹ đối với họ. Ví dụ như cần mẹ nấu ăn, giặt quần áo, dọn dẹp nhà cửa, cho tiền chi tiêu, ngay cả việc yêu đương nhất nhất tuân theo các “nguyên tắc của mẹ”.

Ngay cả khi đã kết hôn, họ cũng không thể tự lập

Việc kết hôn chỉ là một sự thay đổi về đối tượng mà các Peter Pan phụ thuộc. Thay vì dựa dẫm vào bố mẹ thì kết hôn xong, họ sẽ dựa dẫm vào người bạn đời của mình. Thậm chí ngay cả khi có con cái, họ cũng từ chối thực hiện các công việc trong gia đình như dọn dẹp nhà cửa, chăm sóc con…

Họ cũng không thực sự chú tâm vào công việc làm, rất dễ bị thất nghiệp và thường từ chối đi làm kiếm tiền. Nếu gặp khó khăn tài chính, họ vẫn chỉ có một biện pháp là yêu cầu bố mẹ hoặc bạn đời gánh vác cho mình.

Nguyên nhân dẫn tới hội chứng Peter Pan

Phụ huynh bảo bọc và che chở con quá mức

Các bậc phụ huynh bảo bọc con mình quá mức, cản trở đứa trẻ phát triển theo đúng quy luật tự nhiên. Những người bố mẹ này bảo vệ, chiều chuộng con của mình đến mức đứa trẻ thiếu kỹ năng sinh tồn, trở nên ỷ lại vào bố mẹ và không dám bước ra đối diện với cuộc sống.

Kết quả, dù tuổi tác có lớn lên thì người con vẫn là đứa trẻ yếu đuổi trong vòng tay bố mẹ. Hơn thế, đó còn là đứa trẻ ích kỉ, xem mình là trung tâm, buộc thế giới xung quanh phải xoay vòng theo mình.

Vai trò giới trong xã hội hiện đại

Nguyên nhân phổ biến thứ hai là do sự chuyển biến của vai trò giới trong xã hội hiện đại. Người phụ nữ ngày nay không chỉ đảm nhận trách nhiệm chăm lo trong gia đình mà họ đồng thời họ còn phát triển sự nghiệp riêng của mình, trở nên độc lập, mạnh mẽ và gánh vác được nhiều vai trò cùng lúc.

Vô hình chung, sự giỏi giang và đa nhiệm của người phụ nữ khiến người đàn ông phai mờ nhận thức về vai trò trụ cột của mình trong gia đình, dần dần trở nên thiếu trách nhiệm, không quan tâm người khác nhưng vẫn đòi hỏi được phục tùng.

Một số nguyên nhân khác

Một số nguyên nhân khác cũng liên quan đến hội chứng Peter Pan có thể kể đến như sự cô đơn, các vấn đề rối loạn lo âu hoặc rối loạn nhân cách, chấn thương tâm lý từ thời thơ ấu, áp lực kinh tế…

Phòng ngừa hội chứng Peter Pan từ trong gia đình

Như đã nhắc đến trong phần trước, lối sống trong gia đình, đặc biệt làm mối quan hệ bố mẹ-con cái hay mối quan hệ vợ-chồng là những nguyên nhân chính dẫn đến hội chứng Peter Pan ở người trưởng thành. Vì vậy, việc thực hiện lối sống khoa học với cách quan tâm chăm sóc phù hợp giữa các thành viên trong gia đình sẽ giúp hạn chế sự gia tăng số người mắc hội chứng Peter Pan trong xã hội.

Cụ thể, các bậc phụ huynh cần nhận thức đúng đắn về cách nuôi dạy con cái. Bên cạnh việc yêu thương chăm sóc, bố mẹ cũng cần tùy theo độ tuổi của trẻ mà từng bước dạy trẻ các kỹ năng sinh tồn, ý thức tự lập, tinh thần trách nhiệm. Trong quá trình đứa trẻ lớn lên, bố mẹ phải dần dần giảm bớt vòng tay bảo bọc của mình để con cái có cơ hội trưởng thành, trở thành một người độc lập trong xã hội.

Trong mối quan hệ hôn nhân, người vợ và người chồng cũng cần cân bằng vai trò của cả hai người trong việc gách vác trách nhiệm gia đình. Dù là công việc nội trợ trong nhà hay làm việc kiếm tiền bên ngoài, cả vợ và chồng đều cần chia sẻ, hỗ trợ lẫn nhau thực hiện. Từ đó, mỗi người đều tự nhận thức được vai trò trách nhiệm của mình, cũng biết quan tâm chăm sóc các thành viên trong gia đình một cách đúng đắn.

Mọi thông tin liên hệ xin vui lòng truy cập website hoặc liên hệ với đội ngũ bác sĩ/chuyên gia tâm lý để nhận được lời khuyên hữu ích nhất.

Đọc thêm: Erotomania Là Gì ? Hội Chứng Hoang Tưởng Người Khác Yêu Mình